Studime të fundit sugjerojnë se dobësimi i kujtesës me kalimin e moshës nuk ndodh gjithmonë në mënyrë të ngadaltë dhe lineare, raporton “The Times”.
Një analizë e gjerë, e bazuar në mbi 10 mijë skanime MRI dhe rreth 13 mijë teste të kujtesës, ka treguar se truri mund të arrijë një “pikë kritike”, pas së cilës harresa përshpejtohet ndjeshëm.
Sipas studimit të publikuar në revistën shkencore “Nature Communications”, humbja e kujtesës nuk është pasojë e dëmtimit të një zone të vetme të trurit, siç besohej më parë, por lidhet me ndryshime strukturore të përhapura në disa rajone njëkohësisht.
Kur atrofia cerebrale kalon një prag të caktuar, aftësitë e kujtesës bien më shpejt dhe në mënyrë më të thellë.
Tradicionalisht, fokusi ka qenë te hipokampusi, një strukturë kyçe për krijimin e kujtimeve. Megjithatë, studimi i ri tregon se, edhe pse lidhja më e fortë mbetet me këtë zonë, rajone të tjera si amigdala, talamusi, kaudati dhe insula luajnë gjithashtu rol të rëndësishëm në rënien e kujtesës.
Një nga gjetjet më të rëndësishme është se kjo rënie ndjek një model jolinear. Për shumë njerëz, kujtesa mbetet relativisht e qëndrueshme për vite, derisa ndryshimet strukturore të trurit arrijnë një nivel kritik. Pas këtij momenti, përkeqësimi bëhet i shpejtë dhe më i dukshëm.
Mosha shfaqet si faktor vendimtar në forcimin e lidhjes mes tkurrjes së trurit dhe humbjes së kujtesës. Pas moshës 60 vjeç, kjo lidhje intensifikohet ndjeshëm, ndërsa në të 70-at dhe 80-at, edhe ndryshime të vogla strukturore mund të shoqërohen me rënie të dukshme njohëse.
Sa i përket faktorëve gjenetikë, si aleli APOE ε4 i lidhur me sëmundjen e Alzheimerit, studimi tregon se ai rrit rrezikun për atrofi cerebrale dhe humbje të kujtesës, por nuk e forcon drejtpërdrejt lidhjen mes dëmtimit strukturor dhe performancës së kujtesës.
Në përfundim, studiuesit theksojnë se rënia e kujtesës është një problem që prek gjithë trurin, jo vetëm një zonë të veçantë. Kjo qasje e re mundëson identifikim më të hershëm të rrezikut dhe ndërhyrje më të personalizuara, duke e parë shëndetin njohës si rezultat të funksionimit të një rrjeti të gjerë strukturash cerebrale.
