Re të padukshme mikroplastikash, jashtëzakonisht të vogla, grumbullohen në ajrin e shtëpive tona dhe ne mund të thithim qindra mijëra deri në miliona prej tyre çdo vit. Disa ndryshime të vogla mund të na ndihmojnë të ulim ekspozimin ndaj tyre, shkruan BBC.
Nëse shikon etiketat e rrobave që ke veshur sot, ka shumë gjasa që të paktën disa prej tyre të jenë prej materialesh sintetike. Ato janë të lira, me ngjyra të gjalla dhe vijnë në një larmi të pafund teksturash dhe formash. Por këto veshje të rehatshme janë gjithashtu ndër burimet kryesore që mbushin ajrin e shtëpive tona me ndotje të padukshme: mikroplastika.
Kur lan dhe than një pulovër me përzierje sintetike, e tund, e vesh apo thjesht e përdor gjatë ditës, çlirohen fibra shumë të vogla në ajër. Me çdo frymëmarrje, një re grimcash të imëta mund të hyjë në rrugët tona të frymëmarrjes.
Shkencëtarët sapo kanë filluar të kuptojnë përmasat e ekspozimit ndaj mikroplastikave në ajër dhe efektet e tyre në shëndet, por ajo që dihet deri tani po ngre shqetësime.
Mendohet se pjesa më e madhe e ekspozimit ndaj mikroplastikave ndodh në ambiente të brendshme. Lajmi i mirë është se mund të bëjmë diçka për këtë: duke rishikuar rrobat dhe mobiliet që blejmë, si dhe mënyrën si lajmë rrobat dhe pastrojmë shtëpinë. “Mikroplastikat janë kudo dhe nuk mund t’i shmangim plotësisht,” thotë një studiuese. “Por mund të ulim ndjeshëm ekspozimin me ndryshime në sjellje.”
Ajri në shtëpitë tona
Fragmente të padukshme plastike janë gjithandej rreth nesh. Ato çlirohen nga pothuajse çdo produkt plastik (mbi 460 milionë ton plastikë prodhohen çdo vit). Hyjnë në trupin tonë përmes ushqimit, ujit, produkteve që përdorim në lëkurë dhe grimcave që thithim gjatë frymëmarrjes.
Dikur mendohej se ushqimi dhe uji ishin burimi kryesor i mikroplastikave në trup, por tani disa shkencëtarë besojnë se frymëmarrja mund të jetë rruga kryesore.
Për shembull, gjatë përgatitjes së ushqimeve si midhjet, mund të thithësh më shumë mikroplastika nga ajri sesa të konsumosh nga vetë ushqimi. Në disa vende, njerëzit mund të konsumojnë rreth 4,620 grimca në vit nga ushqimi, por mund të thithin 3 deri në 15 herë më shumë gjatë përgatitjes së vakteve.
Në vendet e zhvilluara, njerëzit kalojnë rreth 90% të jetës në ambiente të mbyllura, gjë që rrit ndjeshëm ekspozimin ndaj mikroplastikave. Një studim i vitit 2021 tregoi se përqendrimi i tyre në ambiente të brendshme ishte tetë herë më i lartë se jashtë.
Sa mikroplastika ka në shtëpinë tënde varet nga vendndodhja, materialet sintetike që përdor, lloji i dyshemesë dhe mënyra si pastron dhe ajros ambientin. Një studim tjetër sugjeron se një person mund të thithë deri në 22 milionë mikro- dhe nanoplastika në vit.
Pluhuri i mbushur me plastikë
Kur këto grimca bien nga ajri, ato shpesh përfundojnë në pluhurin e shtëpisë. Por pluhuri mund të ngrihet sërish në ajër nga lëvizjet e përditshme.
Studimet tregojnë se në një metër kub ajër brenda shtëpisë mund të gjenden mbi 500 grimca mikroplastike, ndërsa në makinë edhe më shumë. Për foshnjat që zvarriten në tokë, ekspozimi është edhe më i lartë, pasi ato janë shumë afër pluhurit.
Vlerësohet se një foshnjë mund të thithë 19,000 deri në 75,000 grimca në ditë, ndërsa një i rritur 28,000 deri në 108,000.
Megjithatë, matja e saktë e mikroplastikave është ende sfiduese për shkencëtarët, pasi nuk ka një metodë standarde dhe ndotja e mostrave është e vështirë të shmanget.
Rrobat, mobiliet dhe tapetet
Mikroplastikat vijnë në forma të ndryshme, por në ajër dominojnë fibrat e vogla nga tekstilet. Ato çlirohen nga rrobat, divanet, perdet, çarçafët dhe tapetet.
Sa herë që i përdorim, i lajmë apo i pastrojmë këto materiale, ato konsumohen dhe lëshojnë grimca plastike në ajër.
Tharëset e rrobave janë një burim i madh, pasi nxehtësia dhe fërkimi çlirojnë mikroplastika në ambient. Edhe lavatriçet kontribuojnë, megjithëse shumë nga këto grimca përfundojnë në ujërat e ndotura.
