Rrjedha e naftës bruto drejt Evropës Qendrore po rifillon, pasi dega jugore e oleoduktit Druzhba, i njohur si “oleodukti i miqësisë” është riaktivizuar. Ky segment kalon nëpër Ukrainë dhe furnizon kryesisht Hungarinë dhe Sllovakinë. Në të njëjtën kohë, dega veriore po përballet me ndërprerje që prekin Gjermaninë, sidomos furnizimin me karburant për avionë në rafinerinë PCK Schëedt.
Sipas vendimeve të fundit, nga 1 maji nuk do të ketë më furnizime me naftë nga Kazakistani drejt Gjermanisë përmes kësaj rruge.
Edhe pse Bashkimi Evropian ka ndaluar shumicën e importeve të naftës ruse përmes detit, disa vende si Hungaria dhe Sllovakia vazhdojnë të përfitojnë përjashtime për furnizimet përmes oleodukteve, për shkak të mungesës së alternativave të menjëhershme. Para sanksioneve, Evropa mbështetej ndjeshëm tek Rusia jo vetëm për naftë bruto, por edhe për produkte të rafinuara, veçanërisht për “distilatët e mesëm”.
Për të zëvendësuar këto furnizime, BE-ja është orientuar drejt Lindjes së Mesme dhe Azisë. Por tensionet në Ngushtica e Hormuzit kanë penguar transportin, duke shkaktuar vonesa dhe ndërprerje në zinxhirin e furnizimit.
Ndërkohë, analistët e Goldman Sachs parashikojnë rritje të çmimeve të naftës në fund të vitit 2026, ndërsa Brent dhe ËTI që mund të arrijnë përkatësisht 90 dhe 83 dollarë për fuçi, nëse eksportet nga Gjiri stabilizohen deri në verë.
Me rifillimin e rrjedhës në degën jugore të Druzhba-s, rreth 200 mijë fuçi naftë në ditë pritet të furnizojnë Hungarinë dhe Sllovakinë, dy vende që varen pothuajse plotësisht nga nafta ruse. Ky zhvillim ndikoi edhe në vendimet politike: Hungaria hoqi veton ndaj një pakete financiare prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, duke hapur rrugën për miratimin e saj dhe për sanksione të reja ndaj Rusisë.
Nga ana tjetër, dega veriore, që kalon përmes Bjellorusisë drejt Polonisë dhe Gjermanisë po përballet me ndërprerje. Përmes saj transportohej edhe naftë nga Kazakistani, e cila po ridrejtohet në rrugë të tjera për arsye të deklaruara si “teknike”. Ky vendim është konfirmuar nga autoritetet kazake dhe nga Rosneft.
Kjo situatë prek drejtpërdrejt rafinerinë PCK Schëedt, e cila furnizon rreth 90% të karburantit për rajonin e Berlinit, përfshirë edhe atë për avionë. Në mungesë të naftës, rafineritë zakonisht i japin përparësi prodhimit të naftës diesel, pasi është më fitimprurëse, duke ulur kështu prodhimin e karburantit për aviacionin.
Autoritetet gjermane po shqyrtojnë alternativa për furnizim përmes porteve si Gdansk dhe Rostock, dhe kanë nisur negociata me Poloninë për të rritur importet.
Pasojat po ndihen në sektorin ajror. Evropa është gjithnjë e më e varur nga importet e produkteve të rafinuara, ndërkohë që kufizimet ndaj produkteve ruse të përpunuara — edhe përmes vendeve të treta dhe tensionet gjeopolitike kanë rënduar situatën.
Sipas Fatih Birol nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë, rezervat mund të mjaftojnë vetëm për rreth gjashtë javë.
Ndërkohë, linjat ajrore po reagojnë: Lufthansa ka anuluar rreth 20 mijë fluturime, KLM ka reduktuar operacionet nga Amsterdami, ndërsa SAS ka anuluar mijëra fluturime. Edhe kompani si Delta Air Lines dhe United Airlines po shkurtojnë rrjetin e tyre.
Si pasojë, çmimi i karburantit për avionë është rritur ndjeshëm, duke u më shumë se dyfishuar krahasuar me periudhën para konfliktit.
