Kriza në Ngushticën e Hormuzit po kthehet në një nga shqetësimet kryesore për tregun botëror të energjisë. Nëse kjo rrugë strategjike detare mbetet e bllokuar për një kohë të gjatë, rezervat globale të naftës mund të bien në nivele kritike brenda pak muajsh.
Ngushtica e Hormuzit është një nga pikat më të rëndësishme të transportit të naftës në botë. Përmes saj kalon një pjesë e madhe e eksporteve të naftës nga Lindja e Mesme drejt tregjeve ndërkombëtare. Për këtë arsye, çdo ndërprerje e gjatë në këtë zonë ka ndikim të drejtpërdrejtë te furnizimi, çmimet e naftës dhe kostot e karburanteve.
Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, çmimet e naftës dhe të karburanteve mund të rriten edhe më shumë, sidomos përpara sezonit të verës, kur kërkesa për energji dhe transport zakonisht është më e lartë.
Që nga nisja e krizës, çmimi i naftës Brent është rritur me rreth 50 për qind. Megjithatë, tregu nuk e ka ndier ende plotësisht goditjen, sepse deri tani janë përdorur rezervat tregtare, rezervat strategjike të qeverive dhe ngarkesat e naftës që ishin tashmë në lëvizje.
Por ky efekt mbrojtës nuk mund të zgjasë pafund. Drejtuesi i ExxonMobil, Darren Woods, ka paralajmëruar se nëse furnizimet vijojnë të bien dhe Hormuzi mbetet i mbyllur, çmimet do të vazhdojnë të rriten.
Sipas UBS, rezervat globale të naftës ishin mbi 8 miliardë fuçi në fund të shkurtit, por deri në fund të prillit ranë në 7.8 miliardë fuçi. Nëse kriza vazhdon dhe kërkesa mbetet e lartë, rezervat mund të zbresin në 7.6 miliardë fuçi deri në fund të majit.
Ky nivel konsiderohet problematik, sepse tregu global i naftës nuk funksionon thjesht me sasinë totale të rezervave. E rëndësishme është sa naftë mund të përdoret menjëherë, pa bllokuar sistemin e transportit, magazinimit dhe furnizimit.
Pikërisht këtu vjen paralajmërimi i JPMorgan. Sipas bankës amerikane, nga gjithë rezervat globale, vetëm rreth 800 milionë fuçi mund të përdoren menjëherë pa krijuar çrregullime serioze në sistem.
Me fjalë të tjera, problemi nuk është vetëm nëse ka apo jo naftë në depozita. Problemi është nëse ajo naftë mund të nxirret, të transportohet, të përpunohet dhe të dërgohet në treg në kohën e duhur.
Analistët e JPMorgan paralajmërojnë se, nëse Ngushtica e Hormuzit mbetet e mbyllur deri në shtator, rezervat globale mund të bien në 6.8 miliardë fuçi. Ky do të ishte një nivel kritik për funksionimin normal të tregut botëror të energjisë.
Edhe Rapidan Energy paralajmëron se mungesat e karburanteve dhe produkteve të rafinuara mund të shfaqen më herët, që në muajt korrik ose gusht.
Në një skenar të tillë, pasojat nuk do të kufizoheshin vetëm te çmimi i naftës. Transporti, industria, tregtia dhe zinxhirët e furnizimit mund të përballeshin me vështirësi serioze për të siguruar karburant, pavarësisht çmimit.
Megjithatë, shumica e analistëve mendojnë se para se tregu të arrijë në pikën e mungesës fizike të naftës, çmimet do të rriten aq shumë sa kërkesa do të bjerë vetë. Kjo do të thotë më pak udhëtime, më pak konsum, kosto më të larta për bizneset dhe një ngadalësim i fortë i ekonomisë globale.
Sipas Rapidan Energy, një goditje e tillë mund të ndodhë përpara tremujorit të tretë të vitit 2026, nëse kriza në Hormuz nuk zgjidhet dhe rruga kryesore e naftës mbetet e bllokuar. /skyweb.al
