Temperaturat në rritje gjatë natës, të shkaktuara nga ndryshimet klimatike, po ulin në mënyrë të heshtur cilësinë dhe kohëzgjatjen e gjumit të njerëzve në mbarë botën. Sipas një analize të re, një person mesatarisht humbet mbi 50 orë gjumë në vit.
Ndërsa netët tropikale dhe netët shumë të nxehta – kur temperatura gjatë natës nuk bie nën 20°C – po bëhen gjithnjë e më të shpeshta në mbarë botën, gjumi i njerëzve po ndikohet gjithnjë e më shumë.
Në nivel global, gjatë periudhës 2020–2025, një person mesatar humbi pothuajse 56 orë gjumë në vit për shkak të temperaturave të larta gjatë natës, që është e barabartë me afro shtatë net gjumi, sipas një studimi të ri nga Climate Central.
Në pothuajse çdo qytet nga më shumë se 1,300 qytete të analizuara, humbja e gjumit e lidhur me temperaturat, e shkaktuar nga ndryshimet klimatike, është të paktën dyfishuar që nga fillimi i viteve 1970. Nivelet më të larta të humbjes së gjumit u regjistruan në Lindjen e Mesme dhe Azinë Juglindore, ku njerëzit humbën mesatarisht nga 55 deri në 91 orë gjumë në vit.
Në fillim të viteve 1970, banorët e një qyteti mesatar me rreth 500,000 banorë humbnin rreth 46 orë gjumë në vit për shkak të vapës gjatë natës. Në vitet 2020 kjo shifër u rrit në rreth 50 orë, ndërsa gjatë periudhës 2020–2025 arriti në 56 orë. Analiza tregon se ndryshimet klimatike përbëjnë një pjesë gjithnjë e më të madhe të kësaj barre.
Ku humbet më shumë gjumë në Evropë?
Edhe pse netët jashtëzakonisht të ngrohta po prekin qytetet në të gjithë botën, ndikimi nuk është i njëjtë për të gjithë dhe ka dallime të mëdha si midis kontinenteve, ashtu edhe brenda tyre.
Në Evropë, humbjet më të mëdha të gjumit u regjistruan në jug të kontinentit. Banorët e Napolit, në Itali, humbën mesatarisht 51 orë gjumë në vit për shkak të të nxehtit gjatë pesë viteve të fundit.
Në Athinë të Greqisë humbja arriti në 45 orë në vit, në Valencia të Spanjës 42 orë, ndërsa në Lisbonë të Portugalisë dhe në Marsejë të Francës rreth 40 orë në vit.
Megjithatë, edhe vendet më veriore nuk kanë mbetur të paprekura, ndonëse ndikimi është më i vogël. Banorët e Edinburgut në Skoci humbën 21 orë gjumë në vit, ndërsa në Stokholm dhe Helsinki humbja ishte rreth 20 orë. Ndikimi më i ulët u regjistrua në Oslo, me 18 orë gjumë të humbura në vit.
Rëndësia e një gjumi të mirë
Gjumi luan një rol thelbësor në funksionimin normal të organizmit gjatë ditës.
Gjatë natës trupi duhet të rikuperohet, por kur temperaturat nuk bien mjaftueshëm, ky proces pengohet dhe organizmi mbetet nën stres.
Autorët e studimit theksojnë se mungesa e gjumit lidhet me përkeqësimin e humorit, uljen e performancës mendore, produktivitetit, si dhe me probleme të shëndetit kardiovaskular dhe të sistemit imunitar.
Edhe pse gjumi ndikohet nga shumë faktorë, temperaturat e larta gjatë natës po bëhen një rrezik gjithnjë e më i rëndësishëm mjedisor, ndërsa temperaturat globale vazhdojnë të rriten dhe gjithnjë e më shumë njerëz jetojnë në zona urbane, ku fenomeni i “ishullit të nxehtësisë” e përforcon vapën gjatë natës.
Për shkak se mungesa e gjumit grumbullohet nga nata në natë, edhe ulje të vogla të kohëzgjatjes së gjumit mund të kenë pasoja të dëmshme gjatë një sezoni të nxehtë.
Një studim i fundit zbuloi se netët më të ngrohta ndikojnë në gjumin e të rriturve mbi 65 vjeç më shumë se dy herë krahasuar me personat e moshës së mesme, dhe pothuajse tre herë më shumë në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme sesa në vendet me të ardhura të larta.
Po ashtu, gratë dhe njerëzit që jetojnë tashmë në klima më të nxehta janë më të prekurit, një pabarazi që pritet të thellohet ndërsa ndryshimet klimatike vazhdojnë të rrisin temperaturat.
Marre nga Euronews.com
/skyweb.al
