Bonusi i Bebes, një prej politikave kryesore të qeverisë për mbështetjen e familjeve të reja, nuk ka arritur të ndryshojë trendin në rënie të lindjeve në Shqipëri.
Ky është përfundimi i Kontrollit të Lartë të Shtetit në auditimin për politikat e qeverisë përballë plakjes së popullsisë, ku kërkohet edhe rishikimi i skemës së mbështetjes financiare për fëmijët.
Sipas raportit të KLSH-së, konsultuar nga skyweb.al, pavarësisht aplikimit të Bonusit të Bebes, treguesit demografikë kanë vijuar të përkeqësohen dhe masa “nuk ka pasur ndikim në ndryshimin e tendencave aktuale për sa i takon rritjes së numrit të lindjeve”.
Norma e lindshmërisë ra nga 1.71 fëmijë për grua në vitin 2012 në vetëm 1.21 në vitin 2023, ndërsa KLSH evidenton se numri i lindjeve është tkurrur me rreth 72% krahasuar me vitin 1990.
Auditimi sugjeron që qeveria të vlerësojë ndryshimin e skemës së mbështetjes dhe të shqyrtojë politika të tjera që lehtësojnë kostot e familjeve me fëmijë.
Një tjetër tregues që e bën situatën më shqetësuese lidhet me rrezikun e varfërisë.
Në vitin 2024, familjet me fëmijë në varësi kishin një rrezik varfërie prej 24.8%, ndërsa për familjet pa fëmijë në varësi ky tregues ishte vetëm 10.5%.
Në terma relativë, një familje me fëmijë rezulton kështu më shumë se dy herë më e ekspozuar ndaj rrezikut të varfërisë.
KLSH e lidh këtë panoramë me nevojën për politika më të forta dhe më të qëndrueshme për familjet, përtej një pagese të vetme pas lindjes së fëmijës.
Ndërkohë, rënia e lindjeve dhe emigracioni po përshpejtojnë një tjetër fenomen: plakjen e popullsisë.
Mosha mediane e shqiptarëve ishte rreth 32.6 vjeç në vitin 2011 dhe u rrit në 38.8 vjeç në vitin 2023.
Sipas të dhënave të përdorura në auditim, ajo arriti në 43.5 vjeç në 2024 dhe në 44.3 vjeç në 2025.
KLSH e cilëson plakjen e popullsisë si sfidën më serioze demografike me të cilën Shqipëria do të përballet gjatë dekadave të ardhshme.
Në këtë situatë, auditimi evidenton edhe një problem tjetër: Shqipëria nuk ka një dokument të vetëm strategjik që të trajtojë në mënyrë të integruar plakjen e popullsisë.
Çështje si lindshmëria, emigracioni, punësimi, mbrojtja sociale dhe kujdesi për të moshuarit trajtohen aktualisht në strategji të ndryshme sektoriale.
Sipas KLSH-së, kjo ka sjellë politika të fragmentuara, mungesë koordinimi dhe probleme në monitorimin e rezultateve.
Auditimi vëren gjithashtu se objektivat e vendosura në disa prej këtyre strategjive nuk kanë pasur nivel të lartë realizimi, ndërsa përkeqësimi i treguesve demografikë tregon se masat e deritanishme nuk kanë dhënë efektin e pritshëm.
Për këtë arsye, KLSH kërkon hartimin e një strategjie kombëtare të unifikuar, që të lidhë në një plan të vetëm politikat për lindshmërinë, migracionin, punësimin, mbrojtjen sociale dhe zhvillimin ekonomik.
Sipas auditimit, pa një qasje të tillë, plakja e shpejtë e popullsisë rrezikon të krijojë pasoja afatgjata jo vetëm sociale, por edhe për tregun e punës, financat publike dhe qëndrueshmërinë ekonomike të vendit. /skyweb.al
