Qeveria ka ndryshuar rregullat për pajisjen me dokument pronësie të objekteve të vjetra pa titull, trojeve funksionale dhe oborreve në përdorim. Vendimi synon të përshpejtojë procesin, duke i dhënë mundësi Agjencisë Shtetërore të Kadastrës të evidentojë dhe trajtojë vetë pronat, bllok pas blloku.
Ndryshimet nuk përbëjnë një legalizim të përgjithshëm për çdo ndërtim pa leje dhe as nuk u japin automatikisht të gjithë qytetarëve 300 metra katrorë tokë falas.
Kush përfiton?
Vendimi prek kryesisht poseduesit e objekteve të ndërtuara deri më 10 gusht 1991, të cilët nuk kanë dokument pronësie për ndërtesën dhe truallin që përdorin.
Përfitojnë gjithashtu qytetarët që kanë titull të regjistruar ose të regjistrueshëm për banesën, por nuk kanë dokument pronësie për oborrin ose tokën funksionale përreth saj.
Rregullat e reja do të zbatohen edhe për kërkesat e paraqitura më herët në ASHK, për të cilat ende nuk është marrë një vendim përfundimtar.
Si do të nisë procedura?
Procedura mund të nisë në dy mënyra. Qytetari mund të aplikojë vetë nëpërmjet platformës “e-Albania”, ose Kadastra mund ta nisë kryesisht gjatë regjistrimit fillestar, përmirësimit të zonës kadastrale apo verifikimit në terren.
Për këtë qëllim, drejtoritë vendore të ASHK-së do të miratojnë “planveprime”, ku përcaktohen blloqet kadastrale që do të kontrollohen. Kjo krijon bazën ligjore për procesin “derë më derë”, ku punonjësit e Kadastrës evidentojnë banesat dhe oborret pa dokumente.
Gjatë kontrollit, qytetari plotëson formularin e deklarimit të të dhënave, ndërsa ASHK verifikon ndërtesën, kufijtë dhe statusin juridik të tokës.
Deri në sa tokë mund të përfitohet?
ASHK mund të kalojë në pronësi deri në 300 metra katrorë truall funksional ose oborr në përdorim. Sipërfaqja duhet të posedohet realisht nga subjekti dhe posedimi do të vërtetohet në terren nëpërmjet rrethimit ekzistues.
Nëse sipërfaqja e rrethuar është më e madhe se 300 metra katrorë, vendimi nuk parashikon kalimin automatik të të gjithë parcelës, por vetëm të sipërfaqes së lejuar.
Kur merret toka falas?
Kalimi i truallit deri në 300 metra katrorë bëhet pa pagesë kur toka:
- është pronë shtetërore;
- figuron me pronar të pavërtetuar;
- ose nuk ka informacion mbi pronësinë.
Në rastet kur prona është pjesërisht shtetërore dhe pjesërisht private, ASHK mund të miratojë një sipërfaqe më të vogël se 300 metra katrorë, duke shmangur cenimin e pronës private kur kjo është e mundur në terren.
Çfarë ndodh kur toka ka pronar tjetër?
Kur trualli ose oborri rezulton pronë private e një personi tjetër, poseduesi nuk e përfiton falas. Ai duhet të paguajë vlerën e tokës sipas çmimit favorizues dhe lehtësive të përcaktuara në ligjin nr. 20/2020.
Pronari i regjistruar trajtohet sipas rregullave të kompensimit që përdoren për tokat private të prekura nga proceset e legalizimit. Pra, vendimi mund të çojë në kalimin e tokës te poseduesi, por jo pa procedurë dhe pa trajtimin financiar të pronarit ligjor.
Sa kushton procedura?
Kur qytetari aplikon vetë në “e-Albania”, tarifa e shërbimit është 10 mijë lekë. Kjo shumë nuk kthehet edhe nëse ASHK e rrëzon kërkesën.
Kur procedura nis nga vetë Kadastra gjatë kontrollit në terren, për objektet me funksion banimi nuk paguhet tarifa prej 10 mijë lekësh.
Po kur poseduesi nuk gjendet?
Nëse gjatë verifikimit ASHK nuk arrin të identifikojë poseduesin, informacioni për pronën publikohet për 30 ditë në njësinë administrative, në drejtorinë vendore të Kadastrës dhe në faqen e ASHK-së.
Nëse gjatë këtij afati paraqitet një pretendues dhe vërtetohet posedimi i tij, procedura vazhdon në emrin e tij. Edhe pas përfundimit të afatit 30-ditor, qytetari ruan të drejtën të aplikojë nëpërmjet “e-Albania”.
Në thelb, vendimi i ri i jep Kadastrës mundësinë të mos presë vetëm aplikimet e qytetarëve, por të evidentojë dhe regjistrojë vetë banesat e vjetra dhe oborret pa dokumente. Megjithatë, rrethimi në terren nuk mjafton i vetëm për të fituar pronësinë: objekti duhet të përmbushë kushtet ligjore dhe ASHK duhet të verifikojë statusin e tokës. /skyweb.al
