Vetëm një vit më parë, një prej publikimeve më të specializuara për botën e inteligjencës e portretizonte Vlora Hysenin si gruan që po i jepte shërbimit sekret shqiptar një peshë përtej përmasave të vendit.
Një vit më vonë, Hyseni ndodhet në qendër të një historie krejt tjetër.
Më 21 shtator, Gjykata e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, me kërkesë të SPAK-ut, caktoi ndaj drejtoreshës së Shërbimit Informativ të Shtetit masat “arrest në shtëpi” dhe “pezullim i ushtrimit të një detyre a shërbimi publik”.
Është një moment pa precedent në historinë e SHISH: drejtuesja në detyrë e shërbimit kombëtar të inteligjencës është njëkohësisht person nën hetim, nën masë sigurie dhe e pezulluar nga funksioni.
SPAK konfirmon dosjen
Njoftimi zyrtar i SPAK e ka bërë tashmë më të qartë arkitekturën juridike të operacionit.
Hetimet po zhvillohen në kuadër të procedimit penal nr. 20/1 të vitit 2025. Sipas SPAK, Hyseni është person nën hetim për veprat penale të parashikuara nga nenet 320/2 dhe 295/a/1 të Kodit Penal.
Në të njëjtën çështje janë vendosur edhe dy masa “arrest në burg”.
Njëra është ndaj F.K., përgjegjës sektori në Institutin e Policisë Shkencore, i cili është person nën hetim për veprën penale të parashikuar nga neni 295/a/1.
Tjetra është ndaj E.S., punonjës i shoqërisë “Agroturizëm Kodra e Kuajve”, i cili hetohet për veprën penale të parashikuar nga neni 302/2.
SPAK thotë se dy nga tre masat janë ekzekutuar.
Raportimet mediatike kanë bërë të ditur se masa ndaj Hysenit nuk ishte ekzekutuar pasi ajo ndodhej jashtë Shqipërisë.
Një hetim që zgjerohet
Operacioni nuk është kufizuar te këta tre persona.
Më 20 shtator, një ditë përpara vendimit ndaj Hysenit, GJKKO autorizoi kontrollin e banesës dhe kontrollin personal të I.P., të cilin SPAK e identifikon në njoftimin e tij si ish-funksionar të lartë të Policisë së Shtetit.
Më 21 shtator, gjykata autorizoi edhe kontrollin e një kompleksi vilash në Shkozet të Durrësit.
Vetëm nga faktet që SPAK ka konfirmuar zyrtarisht, procedimi ka prekur kështu drejtuesen e SHISH-it, një drejtues në Policinë Shkencore, një ish-funksionar të lartë të Policisë dhe një punonjës të një biznesi privat.
Por mënyra se si hetuesit kanë mbërritur deri në majën e inteligjencës shqiptare mbetet ende pjesërisht e padukshme.
Sipas raportimeve, hetimet lidhen me materialet e sekuestruara në kuadër të dosjes së biznesmenit Ergys Agasi.
Mediat kanë raportuar se pamje filmike të sekuestruara në zyrën e Agasit dhe materiale të administruara nga telefoni i Uljan Shpatarakut kanë çuar në hapjen e një fraksioni të ri hetimor.
Sipas të njëjtave raportime, pamjet dokumentojnë takime të Agasit me ministra dhe zyrtarë të lartë.
Vetë Agasi ka pranuar zhvillimin e takimeve, por ka kundërshtuar që ato të përbëjnë në vetvete aktivitet kriminal.
Nga Prishtina në Tiranë – dhe më pas Washington
Rëndësia e rastit bëhet më e qartë kur shihet profili i gruas ndaj së cilës është vendosur masa.
Përpara Shqipërisë, Hyseni kishte bërë karrierë në Agjencinë Kosovare të Inteligjencës, ku arriti deri në drejtimin e përkohshëm të institucionit.
Pas largimit nga Kosova, ajo u bë këshilltare e kryeministrit Edi Rama për sigurinë kombëtare dhe në vitin 2023 mori drejtimin e SHISH.
Në shtator 2025, Intelligence Online shkruante se Hyseni po punonte për ta afruar SHISH-in me standardet perëndimore dhe për ta bërë atë një partner të rëndësishëm për aleatët e NATO-s dhe vendet e Bashkimit Evropian.
Publikimi e cilësonte atë si të vetmen drejtuese inteligjence në botë që kishte drejtuar shërbimet e dy vendeve.
Vetëm disa muaj më parë, Hyseni ishte në Washington.
Në maj 2025 ajo zhvilloi takime me drejtuesen e Inteligjencës Kombëtare amerikane Tulsi Gabbard dhe drejtorin e CIA-s John Ratcliffe. Sipas njoftimit të SHISH të cituar në atë kohë, me Ratcliffe u diskutua partneriteti mes dy shërbimeve, ndërsa pala amerikane kishte vlerësuar bashkëpunimin me SHISH.
Ky sfond krijon kontrastin e pazakontë të historisë së sotme: një drejtuese me qasje në nivelet më të larta të komunitetit amerikan të inteligjencës është tashmë vetë subjekt i një hetimi penal në Tiranë.
Sa i zakonshëm është një rast i tillë?
Pas vendimit të GJKKO-së, Fatmir Xhafaj, kryetar i Komisionit parlamentar për Nismat Qytetare, Bashkëpunimin dhe Mbikëqyrjen Institucionale, e cilësoi zhvillimin si pjesë të funksionimit të institucioneve në një shtet të së drejtës.
Sipas Xhafajt, raste në të cilat drejtësia vepron ndaj zyrtarëve të lartë nuk janë të pazakonta në demokracitë e konsoliduara. Ai përmendi Shtetet e Bashkuara si një prej shembujve.
Rasti i Hysenit, megjithatë, ka një karakteristikë specifike që e ngushton ndjeshëm fushën e krahasimit ndërkombëtar: masa e arrestit është vendosur ndaj drejtueses së shërbimit kombëtar të inteligjencës ndërsa ajo mbante ende detyrën.
Në Evropë dhe në vendet e hapësirës euro-atlantike ka pasur hetime dhe procedime penale ndaj drejtuesve apo ish-drejtuesve të shërbimeve të inteligjencës.
Rastet publikisht të dokumentuara që përputhen me të gjitha rrethanat e çështjes shqiptare – drejtues aktiv, shërbim kombëtar inteligjence dhe masë arresti e vendosur nga autoritetet e vendit të tij – janë, megjithatë, shumë më të kufizuara.
Rasti danez – i afërt, por jo i njëjtë
Një nga rastet evropiane që i afrohet më shumë historisë shqiptare është ai i Lars Findsen.
Findsen drejtonte Shërbimin Danez të Inteligjencës së Mbrojtjes, FE, kur në gusht 2020 u lirua nga ushtrimi i detyrës pas kritikave të autoritetit mbikëqyrës të inteligjencës.
Më 8 dhjetor 2021 ai u arrestua dhe më pas u mbajt 71 ditë në paraburgim nën akuzat për nxjerrjen e informacioneve tepër sekrete.
Findsen kishte rreth 16 muaj që ishte larguar nga ushtrimi aktiv i funksionit kur u arrestua.
Edhe historia e tij tregoi një tjetër problem që shoqëron procedimet penale kundër drejtuesve të inteligjencës.
Në vitin 2023, prokuroria daneze e braktisi çështjen pasi arriti në përfundimin se nuk mund të paraqiste informacionet e klasifikuara të nevojshme për procesin pa cenuar sigurinë kombëtare.
Rasti danez përbën kështu një precedent të afërt, por me një dallim thelbësor: Findsen nuk e ushtronte më aktivisht funksionin kur u arrestua.
Kërkimi në precedentët publikë të vendeve evropiane dhe euro-atlantike nuk nxjerr lehtësisht një rast modern drejtpërdrejt të krahasueshëm ku drejtuesi në detyrë i shërbimit kombëtar civil të inteligjencës të jetë vendosur nën masë arresti nga drejtësia e vendit të tij.
Edhe në Shtetet e Bashkuara nuk del një precedent modern drejtpërdrejt i krahasueshëm i një drejtori në detyrë të CIA-s apo një drejtuesi të Inteligjencës Kombëtare të arrestuar nga drejtësia amerikane gjatë ushtrimit të funksionit.
Kjo nuk do të thotë se mund të shpallet me siguri absolute se rasti shqiptar është “i pari në historinë e NATO-s”. Sistemet e inteligjencës ndryshojnë dhe historia e tyre, për nga vetë natyra, nuk është gjithmonë plotësisht publike.
Por krahasimi tregon se rasti Hyseni i përket një kategorie shumë të rrallë ngjarjesh në botën euro-atlantike.
Kur çështja penale prek sekretin shtetëror
Ka edhe një arsye pse hetimi i drejtuesit të SHISH ndryshon nga procedimi penal i një ministri, deputeti apo drejtuesi të një agjencie të zakonshme shtetërore.
Kreu i një shërbimi inteligjence ndodhet në majën e sistemit të qasjes në informacionin më sensitiv të shtetit.
Ai përfshin operacione të klasifikuara, burime njerëzore, vlerësime mbi kërcënimet ndaj sigurisë kombëtare dhe informacion që vjen nga shërbimet partnere.
Në botën e inteligjencës, një pjesë e këtij bashkëpunimi funksionon mbi një element që nuk shkruhet gjithmonë në marrëveshje: besimin.
Një shërbim i jep informacion një shërbimi tjetër duke besuar se burimi, metoda dhe përmbajtja e tij do të mbrohen.
Për këtë arsye, çështja Hyseni ngre pyetje që shkojnë përtej përgjegjësisë individuale: nëse hetimi do të kërkojë administrimin e materialeve të klasifikuara të SHISH, si do të trajtohen ato?
A përmbajnë materiale të ardhura nga shërbimet partnere? Dhe si mund të zhvillohet eventualisht një proces gjyqësor pa ekspozuar informacion që vetë shteti është i detyruar ta mbrojë?
Përvoja daneze tregon se kjo dilemë nuk është teorike. Pikërisht pamundësia për të ekspozuar prova tepër sekrete në një proces publik kontribuoi në rrëzimin e çështjes penale ndaj Findsen.
Një histori që sapo ka nisur
Në këtë fazë, shumë prej pyetjeve më të rëndësishme mbeten pa përgjigje.
SPAK nuk ka bërë publike provat konkrete mbi të cilat mbështeten dyshimet ndaj Hysenit dhe personave të tjerë nën hetim.
Nuk është bërë publike as arkitektura e plotë e fraksionit të procedimit që ka çuar hetuesit deri te drejtuesja e SHISH.
Dhe masa e sigurisë nuk është vendim fajësie.
Hyseni është person nën hetim dhe gëzon prezumimin e pafajësisë. Nëse dyshimet e prokurorisë qëndrojnë ose jo, kjo do të përcaktohet nga procesi penal.
Por çështja ka prodhuar tashmë një situatë institucionale të pazakontë, si për Shqipërinë ashtu edhe në krahasim me precedentët e identifikueshëm në hapësirën euro-atlantike.
Nuk është e pazakontë që njerëzit që kanë drejtuar shërbimet sekrete të përballen më vonë me drejtësinë. Shumë më e rrallë është që kjo të ndodhë ndërsa drejtuesi i shërbimit është ende në detyrë./AP
