Një enë e vogël gjaku në retinë mund të jetë një sinjal i hershëm i diabetit, ndërsa inflamacioni i syrit mund të lidhet me sëmundje autoimune. Edhe një fotografi e fundusit, e analizuar nga algoritme në më pak se një minutë, mund të ndihmojë në identifikimin e personave që kanë nevojë për ekzaminime të mëtejshme specialistike.
Këto janë disa nga çështjet kryesore që po diskutohen në Kongresin e 16-të Kombëtar të Shoqatës Italiane të Mjekëve Okulistë (AIMO), që zhvillohet në Romë më 8 dhe 9 tetor, në kuadër të Ditës Botërore të Shikimit dhe fushatës #LoveYourEyes.
Sipas të dhënave të Fondacionit IAPB Italia, më shumë se 2.2 miliardë njerëz në botë jetojnë me probleme të shikimit ose verbëri. Të paktën gjysma e këtyre rasteve mund të parandalohen ose trajtohen përmes diagnostikimit të hershëm, trajtimit të duhur dhe aksesit në shërbimet shëndetësore.
Në Itali, plakja e popullsisë po shoqërohet me rritjen e rasteve të glaukomës, degjenerimit makular të lidhur me moshën dhe retinopatisë diabetike. Së bashku, këto patologji prekin më shumë se tre milionë persona.
Glaukoma konsiderohet veçanërisht problematike sepse mund të zhvillohet për një kohë të gjatë pa simptoma të dukshme. Në Itali, rreth një milion persona vlerësohet se kanë glaukomë, ndërsa pothuajse gjysma e tyre nuk janë në dijeni të sëmundjes.
Sipas presidentes së AIMO-s, Alessandra Balestrazzi, një nga arsyet e diagnozës së vonuar është se simptomat mund të shfaqen vetëm kur dëmtimi është tashmë i avancuar dhe i pakthyeshëm.
Nevoja për kontrolle ndryshon edhe sipas moshës. Te fëmijët, diagnostikimi i vonuar i ambliopisë, e njohur si “syri dembel”, mund të shkaktojë pasoja të përhershme. Te të rinjtë, vëmendje e veçantë kërkohet për keratokonusin, ndërsa me kalimin e moshës rritet rreziku për degjenerimin makular të lidhur me moshën.
Retina ka një rëndësi të veçantë edhe përtej shëndetit të syve. Ajo është një nga zonat e pakta të trupit ku mjeku mund të vëzhgojë drejtpërdrejt dhe në mënyrë jo invazive enët e vogla të gjakut dhe strukturat nervore.
Ndryshime të caktuara në retinë mund të ngrenë dyshime për diabet, hipertension apo probleme të qarkullimit të gjakut dhe të çojnë në kërkimin e analizave dhe kontrolleve të mëtejshme.
Megjithatë, specialistët theksojnë se një ndryshim i konstatuar në sy nuk do të thotë automatikisht se pacienti ka diabet apo sëmundje kardiovaskulare. Bëhet fjalë për një sinjal që duhet verifikuar përmes ekzaminimeve të tjera.
“Shpesh jemi të parët që, përmes ekzaminimit të fundusit dhe retinës, vërejmë ndryshime të qarkullimit, hipertension ose diabet”, thekson Balestrazzi, duke nënvizuar rëndësinë e bashkëpunimit ndërmjet okulistëve, diabetologëve, kardiologëve dhe specialistëve të fushave të tjera.
