Qeveria spanjolle ka marrë një vendim të pazakontë për tregun e vajit të ullirit, duke urdhëruar prodhuesit të mbajnë jashtë tregut 12% të prodhimit të tyre, me qëllim shmangien e një rënieje të fortë të çmimeve pas një korrjeje rekord.
Vendimi, i publikuar më 6 nëntor nga Ministria spanjolle e Bujqësisë, parashikon bllokimin e përkohshëm të rreth 188 mijë tonëve vaj ulliri deri më 30 shtator 2027.
Sipas Financial Times, prodhuesit nuk do të marrin kompensim financiar për sasinë e vajit që detyrohen të mbajnë jashtë tregut.
Masa vjen në një periudhë kur Spanja, prodhuesi më i madh i vajit të ullirit në botë, po përgatitet për një rritje të konsiderueshme të prodhimit.
Parashikimet zyrtare tregojnë se gjatë sezonit 2026–2027 prodhimi do të arrijë në rreth 1.6 milionë tonë, ose 23% më shumë se një vit më parë.
Kushtet e favorshme atmosferike, reshjet e bollshme dhe temperaturat e buta gjatë pranverës kanë ndikuar në rritjen e prodhimit, duke krijuar mundësinë për një nga korrjet më të mëdha në historinë e vendit.
Ndërkohë, rezervat ekzistuese të vajit të ullirit janë gjithashtu 23.3% më të larta se një vit më parë, duke shtuar presionin për uljen e çmimeve.
Sipas Financial Times, çmimet e vajit të ullirit në fabrikat e rajonit të Andaluzisë kanë rënë me rreth 15% që nga fillimi i shtatorit.
Për të frenuar këtë tendencë, autoritetet kanë vendosur të kufizojnë përkohësisht sasinë që hidhet në treg.
Çdo fabrikë përpunimi do të detyrohet të magazinojë 12% të prodhimit të deklaruar, duke filluar nga nëntori 2026. Sasitë e prodhuara gjatë tetorit nuk përfshihen në këtë detyrim.
Vaji mund të ruhet në magazinat e vetë prodhuesve ose në ambiente të tjera, ndërsa autoritetet do të kontrollojnë zbatimin e vendimit.
Ministria argumenton se ndërhyrja synon stabilizimin e tregut dhe mbrojtjen e të ardhurave të prodhuesve nga një rënie e menjëhershme e çmimeve.
Megjithatë, vendimi ka shkaktuar debate në sektor, pasi kufizimi i ofertës mund të pengojë konsumatorët të përfitojnë nga çmimet më të ulëta që normalisht do të sillte rritja e prodhimit.
Kritikët kanë ngritur gjithashtu shqetësime për ndikimin mbi konkurrencën dhe kostot që do të përballojnë prodhuesit për magazinimin e vajit.
Vendimi përbën një ndërhyrje të drejtpërdrejtë të shtetit në tregun e vajit të ullirit, duke kufizuar ofertën pikërisht në një periudhë kur prodhimi i bollshëm pritej të sillte ulje të mëtejshme të çmimeve. /skyweb.al
