Britania e Madhe po ndryshon rrënjësisht rregullat për marrjen e lejes së përhershme të qëndrimit, duke dyfishuar nga pesë në dhjetë vite periudhën standarde që emigrantët duhet të presin për të përfituar këtë status. Për kategori të caktuara, pritja mund të shkojë deri në 20 apo edhe 30 vite, ndërsa punonjësit me paga të larta do të kenë mundësi ta sigurojnë lejen shumë më shpejt.
Ndryshimet, të analizuara nga revista britanike The Economist, janë pjesë e reformës së qeverisë laburiste për kufizimin e emigracionit dhe vendosjen e kritereve më të forta ekonomike dhe shoqërore për të huajt që kërkojnë të vendosen përfundimisht në vend.
Reforma, e prezantuar më 2 nëntor nga ministrja e Brendshme Shabana Mahmood, pritet të zbatohet gjatë vitit 2027 dhe prek edhe emigrantët që jetojnë prej vitesh në Britani, por ende nuk kanë përfituar statusin e qëndrimit të përhershëm.
Sipas sistemit të ri, marrja e statusit Indefinite Leave to Remain (ILR), që u jep emigrantëve të drejtën të jetojnë dhe punojnë në Britani pa kufizim kohor, nuk do të varet vetëm nga vitet e qëndrimit, por edhe nga të ardhurat, kontributet e paguara, njohja e gjuhës angleze dhe respektimi i ligjit.
Nga 3 deri në 30 vite pritje, në varësi të kategorisë
Emigrantët me paga vjetore mbi 125 mijë paund dhe profesionistët që përfshihen në skemat e talenteve të veçanta do të mund të aplikojnë për qëndrim të përhershëm pas vetëm tre vitesh.
Për personat me të ardhura mbi 50 mijë paund në vit, si dhe për disa kategori të shërbimeve publike, përfshirë mjekët, infermierët dhe mësuesit, do të vazhdojë të zbatohet afati pesëvjeçar.
Ndërsa për shumicën e emigrantëve të tjerë, përfshirë ata që fitojnë më pak se 50 mijë paund në vit, periudha e pritjes do të zgjatet në dhjetë vite.
Kriteret do të jenë gjithashtu më të forta për njohjen e anglishtes. Aplikantët duhet të provojnë një nivel të lartë zotërimi të gjuhës, të mos kenë precedentë penalë, të mos kenë detyrime të papaguara ndaj shtetit dhe të kenë një historik kontributesh në sigurimet kombëtare.
Kjo do të thotë se edhe emigrantët që kanë jetuar për disa vite në Britani mund të përballen me një pritje më të gjatë nga ajo që kishin parashikuar kur u vendosën fillimisht në vend.
Sipas The Economist, rreth 230 mijë punonjës të kualifikuar, me paga nën 50 mijë paund në vit, mund të preken nga zgjatja e afatit të qëndrimit nga pesë në dhjetë vite.
Megjithatë, qeveria ka vendosur përjashtime për një pjesë të punonjësve të kujdesit social dhe shëndetësisë.
Punonjësit e kujdesit social që kanë respektuar kushtet e vizës dhe kanë siguruar të ardhura vjetore të paktën 25 mijë paund do të mund ta ruajnë afatin pesëvjeçar, nëse plotësojnë kushtet e tjera të përcaktuara.
Për ata që nuk i plotësojnë kriteret, parashikohet mundësia e marrjes së një vize tjetër pesëvjeçare për të vazhduar punën dhe për të fituar më pas të drejtën e aplikimit.
Azilkërkuesit mund të presin deri në 30 vite
Ndryshimet më të forta do të zbatohen për refugjatët dhe personat që hyjnë në Britani përmes rrugëve të parregullta.
Sipas reformës, refugjatët që hyjnë përmes skemave të sigurta dhe të ligjshme, të miratuara nga autoritetet britanike, do të kenë mundësi të marrin qëndrim të përhershëm pas pesë vitesh.
Për kategori të tjera refugjatësh, afati do të shkojë në 20 vite, por mund të reduktohet në dhjetë vite për personat që punojnë ose studiojnë dhe plotësojnë kriteret përkatëse.
Ndërsa emigrantët që hyjnë ilegalisht në territorin britanik, përfshirë ata që kalojnë Kanalin Anglez me gomone, mund të detyrohen të presin deri në 30 vite për të marrë statusin e qëndrimit të përhershëm.
Qeveria argumenton se këto masa synojnë të dekurajojnë kalimet e paligjshme dhe të nxisin integrimin përmes punësimit dhe arsimimit.
Por, siç vëren The Economist, ka pikëpyetje nëse zgjatja e periudhës së pritjes do të përmirësojë realisht integrimin apo do t’i mbajë emigrantët për një kohë më të gjatë në pasiguri juridike.
Qeveria synon të kursejë miliarda, por llogaritjet vihen në dyshim
Një tjetër objektiv i reformës është ulja e shpenzimeve publike që lidhen me emigracionin.
Qeveria britanike ka argumentuar se zgjatja e periudhës për marrjen e qëndrimit të përhershëm mund të sjellë kursime prej miliarda paundësh, duke shtyrë aksesin e emigrantëve në disa përfitime sociale.
Por revista The Economist vë në dyshim përmasën reale të këtyre kursimeve.
Sipas analizës së saj, përllogaritjet qeveritare që paralajmërojnë kosto deri në 10 miliardë paund nga ruajtja e sistemit aktual nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht kursimin që mund të arrihet thjesht duke shtyrë marrjen e qëndrimit të përhershëm me pesë vite.
Një përllogaritje e përafërt e paraqitur nga revista sugjeron se zgjatja e afatit në dhjetë vite për rreth 350 mijë emigrantë mund të kursejë afërsisht 450 milionë paund, shumë më pak se përfitimet financiare të reklamuara nga qeveria.
Ndërkohë, refugjatët mund të vazhdojnë të përfitojnë forma të caktuara të mbështetjes sociale edhe përpara marrjes së statusit të përhershëm.
Reforma vjen në një periudhë kur Britania po përpiqet të ulë emigracionin neto, pas rritjes së fortë të numrit të të ardhurve gjatë viteve të mëparshme.
Qeveria e kryeministrit Andy Burnham është përballur me presione politike për të forcuar kontrollin e emigracionit, por edhe me kundërshtime për ndikimin që kufizimet mund të kenë te punonjësit e huaj dhe sektorët që varen prej tyre.
Për emigrantët shqiptarë dhe shtetasit e tjerë të huaj që jetojnë në Britani, ndryshimet mund të kenë rëndësi të drejtpërdrejtë, veçanërisht për ata që kanë viza pune dhe ende nuk kanë marrë lejen e përhershme të qëndrimit.
Megjithatë, personat që e kanë siguruar tashmë këtë status nuk do ta humbasin për shkak të reformës. Rregullat përfundimtare, përfshirë procedurat kalimtare për emigrantët aktualë, pritet të detajohen përpara zbatimit gjatë vitit 2027. /skyweb.al
