Arabia Saudite po zhvillon bisedime intensive me administratën Trump për një marrëveshje të re mbrojtjeje, të ngjashme me paktin që Uashingtoni nënshkroi muajin e kaluar me Katarin, sipas të cilit çdo sulm ndaj emiratit do të konsiderohet si kërcënim për “paqen dhe sigurinë e Shteteve të Bashkuara”.
Burime të njohura me procesin thanë për Financial Times se Riadi shpreson që marrëveshja të finalizohet gjatë vizitës së Princit të Kurorës, Mohammed bin Salman, në Shtëpinë e Bardhë muajin e ardhshëm, ndërsa pritet të jetë “e fuqishme dhe gjithëpërfshirëse”, me theks në bashkëpunimin ushtarak dhe të inteligjencës.
Një zyrtar i lartë i administratës Trump konfirmoi se “ka diskutime për të firmosur diçka gjatë vizitës së princit”, por shtoi se “detajet janë ende në zhvillim”.
Ndërkohë, Departamenti i Shtetit e përshkroi bashkëpunimin e mbrojtjes me Arabinë Saudite si “një shtyllë të fortë të strategjisë rajonale të SHBA-së”, duke theksuar se Uashingtoni mbetet “i përkushtuar ndaj sigurisë së rajonit dhe ndaj punës me Arabinë Saudite për zgjidhjen e konflikteve dhe parandalimin e strehimit të grupeve terroriste”.
Vizita e Princit Mohammed do të ndodhë vetëm pak javë pas urdhrit ekzekutiv të firmosur nga presidenti Trump, që përcakton se SHBA do të ndërmarrë “masa diplomatike, ekonomike dhe, nëse është e nevojshme, ushtarake” ndaj çdo sulmi kundër Katarit.
Vendimi pasoi një sulm izraelit me raketa ndaj Dohas, që synonte drejtues politikë të Hamasit, një ngjarje që tronditi të gjitha vendet e Gjirit, të cilat e konsiderojnë Uashingtonin si garantin e tyre kryesor të sigurisë.
Arabia Saudite kishte negociuar më herët një marrëveshje të ngjashme me administratën Biden, e cila do të përfshinte edhe normalizimin e marrëdhënieve me Izraelin.
Por procesi u ndërpre pas sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023 dhe shpërthimit të luftës në Gaza.
Princi Mohammed, i cili ka akuzuar Izraelin për “gjenocid ndaj popullit palestinez”, ka deklaruar se normalizimi me Izraelin nuk mund të ndodhë pa krijimin e një shteti palestinez, një qëndrim që bie ndesh me politikat e kryeministrit Benjamin Netanyahu.
Sipas analistëve, Riadi po synon një pakt “më të fortë dhe më gjithëpërfshirës” se çdo marrëveshje ekzistuese me SHBA-në, që do të zgjerojë bashkëpunimin në fushën e sigurisë, teknologjisë ushtarake dhe inteligjencës.
“Me planet ambicioze të Princit Mohammed për modernizimin e mbretërisë dhe investimet që arrijnë në triliona dollarë, sigurimi i një garancie të qëndrueshme sigurie nga SHBA është thelbësor,” tha Firas Maksad, drejtor për Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut në Eurasia Group.
Megjithatë, Hussein Ibish nga Instituti i Shteteve të Gjirit në Uashington paralajmëroi se dëshira e administratës Trump për ta lidhur marrëveshjen me normalizimin e marrëdhënieve midis Riadit dhe Izraelit mund të mbetet pengesë. “Kjo nuk do të thotë që nuk mund të kalohet, sepse mjafton që Trump ta konsiderojë ide të mirë — por ende nuk jemi në atë pikë,” u shpreh ai.
Mbretëria Saudite është prej kohësh një nga klientët më të mëdhenj të industrisë amerikane të armëve.
Gjatë mandatit të parë të Trump, Shtëpia e Bardhë njoftoi një marrëveshje armësh prej 142 miliardë dollarësh, dyfishi i buxhetit vjetor të mbrojtjes së Arabisë Saudite, të cilën e cilësoi si “marrëveshjen më të madhe të mbrojtjes në histori”.
Ajo përfshinte kapacitete për forcat ajrore e hapësinore, mbrojtje kundërraketore dhe siguri detare.
Megjithatë, besimi i Riadit ndaj garancive amerikane është tronditur gjatë viteve të fundit.
Në vitin 2019, SHBA nuk reagoi ndaj një sulmi masiv me raketa dhe dronë, i atribuar Iranit, që paralizoi përkohësisht gjysmën e prodhimit të naftës saudite.
Ngjarje të tilla, së bashku me sulmin e fundit izraelit ndaj Hamasit në Katar, ku ndodhet edhe baza më e madhe ushtarake amerikane në rajon, kanë rritur shqetësimet në Gjirin Persik për qëndrueshmërinë e politikës së Uashingtonit.
Në këtë klimë pasigurie, Arabia Saudite nënshkroi muajin e kaluar një pakt “mbrojtjeje të ndërsjellë strategjike” me Pakistanin, një vend me armë bërthamore, duke dërguar një mesazh të qartë se mbretëria është e gatshme të diversifikojë partneritetet e saj të sigurisë.
“Ky ishte një sinjal i drejtpërdrejtë për SHBA-në dhe Izraelin,” theksoi Maksad. “Arabia Saudite e di se nuk ka alternativë të plotë ndaj arkitekturës amerikane të sigurisë, por po kërkon mënyra për të forcuar profilin e saj strategjik në rajon.”
Princi Mohammed pritet të vizitojë Uashingtonin për herë të parë që prej vitit 2018, në një vizitë që mund të shënojë riorientimin më të rëndësishëm të politikës së jashtme saudite në dekadën e fundit. /skyweb.al
