Raporti ndërmjet çmimeve të bakrit dhe arit, i njohur si “raporti bakër-ari”, ka shënuar nivelin më të ulët në disa dekada, edhe pse ekonomia globale dhe tregjet e aksioneve vazhdojnë të jenë të forta. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se treguesi është prishur — thjesht po rrëfen një histori të re.
Ky raport, që përllogaritet si çmimi i bakrit i ndarë me çmimin e arit (bazuar te kontratat e përpara të COMEX në Nju Jork), ka qenë prej kohësh një mjet kryesor për të kuptuar disponimin e investitorëve ndaj rritjes ekonomike globale.
Bakri është një metal kyç industrial i përdorur në ndërtim, energji, telekomunikacion, makineri dhe pajisje, ndaj kërkesa për të zakonisht ndjek ritmin e rritjes së Prodhimit të Brendshëm Bruto global. Ndërkohë, ari shihet si një vend-strehim i sigurt, çmimi i të cilit rritet në periudha stresi ekonomik ose gjeopolitik, apo kur normat reale të interesit janë të ulëta ose negative.
Sidoqoftë, marrëdhënia tradicionale midis dy metaleve është dobësuar. Pavarësisht se rritja globale ka qenë më e qëndrueshme nga sa pritej, veçanërisht në Shtetet e Bashkuara ku teknologjia dhe inteligjenca artificiale kanë nxitur tregjet e aksioneve drejt rekordeve, raporti bakër-ari ka rënë ndjeshëm.
Për të kuptuar arsyen, duhet analizuar si pjesa e bakrit ashtu edhe ajo e arit.
Në anën e bakrit, rënia e raportit nuk tregon mungesë kërkese. Përkundrazi, megjithëse Kina, burimi kryesor i kërkesës gjatë dy dekadave të fundit ka ngadalësuar investimet në asete fikse, tani po shfaqet një forcë e re: elektrifikimi. Automjetet elektrike, energjitë e rinovueshme, modernizimi i rrjeteve elektrike dhe qendrat e të dhënave po bëhen burime të rëndësishme të kërkesës për bakër, shkruan Reuters.
Nga ana tjetër, furnizimi me bakër ka qenë i vështirë. Projektet e reja minerare janë përballur me vonesa për arsye operative, mjedisore dhe sociale. Në shtator, në minierën e madhe indoneziane Grasberg u shpall “force majeure”, çka uli pritshmëritë për rritjen e furnizimit global me bakër.
Sa për arin, çmimi i tij ka arritur nivele rekord, duke kaluar mbi 4 300 dollarë për ons, dhe gjatë pesë viteve të fundit ka tejkaluar edhe kthimin e indeksit S&P 500 — një zhvillim i pazakontë. Pjesa më e madhe e kësaj rritjeje ka ndodhur në vitin 2025, e nxitur nga rritja e tensioneve gjeopolitike dhe blerjet e mëdha të bankave qendrore. Megjithatë, kjo ka sjellë edhe luhatshmëri të forta: në fund të tetorit, ari pësoi rënien më të madhe ditore që nga viti 2013.
Në përfundim, raporti bakër-ari nuk është “thyer”, por “i shtrembëruar”. Bakri dhe ari po pasqyrojnë histori të ndryshme: bakri tregon tranzicionin teknologjik dhe energjetik të ekonomisë globale, ndërsa ari reflekton fragmentimin gjeopolitik dhe pasigurinë mbi dominimin financiar të SHBA-së. Kjo e bën raportin më kompleks se më parë, jo më një tregues të thjeshtë të optimizmit apo frikës në tregje, por një pasqyrë e ndarjes midis ekonomisë së së ardhmes dhe pasigurive të sotme. /Skyweb.al
