Nëse Parkinsoni është një sëmundje mjedisore, atëherë, teorikisht, ai mund të parandalohet.
Një moment kyç ndodhi në vitin 1982, kur një përdorues heroine në Kaliforni zhvilloi simptoma të rënda të Parkinsonit brenda pak ditësh. Shkaku ishte një substancë kimike, MPTP, e cila shkatërroi neuronet prodhuese të dopaminës. Ishte prova e parë e qartë se një kimikat mund të shkaktonte Parkinson.
Dyshimet u rikthyen më pas te Camp Lejeune. Për më shumë se 35 vjet, uji i pijshëm atje ishte i ndotur me trikloroetilen (TCE), një tretës industrial i përdorur gjerësisht nga ushtria dhe industria. Marina amerikane e mohoi rrezikun për vite, por shifrat ishin alarmante: rritje e kancereve, sëmundjeve të rënda dhe vdekjeve foshnjore.
Epidemiologu Sam Goldman krahasoi marinsat e Camp Lejeune me ata të Camp Pendleton në Kaliforni, ku uji ishte i pastër. Rezultati ishte tronditës: ata që kishin shërbyer në Lejeune kishin 70% më shumë gjasa të zhvillonin Parkinson.
Në laborator, Briana De Miranda konfirmoi dyshimet duke ekspozuar minj ndaj TCE-së për periudha të gjata. Neuronet e dopaminës filluan të vdisnin dhe kafshët shfaqën probleme lëvizjeje dhe njohjeje – simptoma tipike të Parkinsonit.
Në dhjetor 2024, Agjencia Amerikane për Mbrojtjen e Mjedisit ndaloi përdorimin e TCE-së në SHBA. Megjithatë, debati vazhdon, pasi politika shpesh ecën më ngadalë se shkenca.
Sipas Dorsey-t, Parkinsoni është pjesë e një pandemie më të gjerë të sëmundjeve kronike të shkaktuara nga mjedisi. Vetëm 5% e sëmundjeve janë plotësisht gjenetike.
“Gjenet ngarkojnë armën,” ka thënë ish-drejtori i NIH, Francis Collins, “por mjedisi e tërheq këmbëzën.”
Sot, Amy Lindberg vazhdon të luftojë. Ajo stërvitet çdo ditë, luan pickleball, bën boks dhe ushtrime kardio. Studimet tregojnë se aktiviteti fizik intensiv mund të ngadalësojë përparimin e sëmundjes.
Mjedisi mund t’ia ketë shkaktuar Parkinsonin. Por tani, Amy po përpiqet ta përdorë po atë mjedis për të kundërsulmuar.
