Shkencëtarët kanë zbuluar se truri i njeriut kalon nëpër pesë faza të dallueshme gjatë jetës, me pika kyçe ndryshimi në moshat 9, 32, 66 dhe 83 vjeç. Studimi u bazua në skanime të rreth 4,000 personave deri në moshën 90 vjeç dhe tregoi se lidhjet mes qelizave të trurit ndryshojnë me kalimin e viteve në mënyra jo të njëtrajtshme.
Hulumtuesit nga Universiteti i Kembrixhit shpjegojnë se truri mbetet në fazën adoleshente deri në fillim të të tridhjetave, periudhë kur funksionon më efikas dhe arrin “kulmin” e tij. Këto gjetje mund të ndihmojnë në shpjegimin e ndryshimeve të rrezikut për çrregullime të shëndetit mendor dhe demencë përgjatë jetës.
Pesë fazat kryesore të trurit janë:
Fëmijëria (0–9 vjeç)
Gjatë kësaj periudhe truri rritet me shpejtësi dhe heq lidhjet e tepërta nervore të krijuara në fillim të jetës. Efikasiteti i tij është më i ulët, me funksionim më intuitiv dhe më pak të strukturuar.
Adoleshenca (9–32 vjeç)
Në moshën 9 vjeç fillon një periudhë e madhe riorganizimi. Lidhjet nervore bëhen më të sakta dhe më efikase – ndryshimi më i thellë i gjithë jetës. Kjo është edhe faza kur rritet rreziku për shfaqjen e çrregullimeve të shëndetit mendor. Sipas studiuesve, ky është i vetmi moment kur truri rrit efikasitetin e tij, duke arritur kulmin në fillim të të tridhjetave.
Të rriturit (32–66 vjeç)
Pas moshës 32 vjeç nisin ndryshime më të ngadalta dhe truri hyn në periudhën e tij më të qëndrueshme. Efikasiteti fillon të bjerë gradualisht, në përputhje me stabilizimin e inteligjencës dhe personalitetit.
Plakja e hershme (66–83 vjeç)
Kjo fazë shoqërohet me ndryshime në mënyrën se si komunikojnë rajonet e trurit. Në vend të funksionimit si një tërësi e bashkërenduar, zona të ndryshme fillojnë të punojnë më të izoluara. Kjo moshë përkon edhe me shfaqjen e rreziqeve më të larta për demencë dhe probleme të tensionit të lartë.
Plakja e vonë (83+ vjeç)
Pas moshës 83 vjeç, modelet e ndryshimit të trurit intensifikohen. Megjithëse të dhënat janë më të pakta për këtë grupmoshë, vihet re një fragmentim edhe më i madh i komunikimit nervor.
Studiuesit theksojnë se këto faza nuk ndodhin në mënyrë identike tek të gjithë njerëzit, por moshat e identifikuara përputhen dukshëm me momente të rëndësishme si puberteti, ndryshimet sociale në të tridhjetat ose shëndeti më i brishtë në pleqëri.
Ekspertët e neuroskencës e konsideruan studimin si një hap të rëndësishëm në kuptimin e zhvillimit dhe plakjes së trurit, duke theksuar se mënyra se si lidhen rrjetet nervore është e lidhur ngushtë me vëmendjen, gjuhën, kujtesën dhe sjelljen. /Skyweb.al
