Kur Edi Rama prezantoi në shtator 2025 “Diellën” si ministren e parë në botë të Inteligjencës Artificiale, Shqipëria u shfaq në titujt e mediave ndërkombëtare si një vend që po hynte në epokën e “AI governance”.
Një avatar me veshje tradicionale shqiptare, i ndërtuar mbi Microsoft Azure dhe OpenAI, u prezantua si arma e re kundër korrupsionit në tenderat publikë.
Por sipas një investigimi të publikuar nga eksperti amerikan i sigurisë kibernetike Patrick Quirk, pas gjithë propagandës teknologjike fshihet një realitet shumë më banal: “Diella” rezulton thjesht një fasadë grafike pa tru artificial pas saj.
Artikulli argumenton se problemi më i madh nuk është vetë teknologjia, por fakti që njerëzit po i besojnë AI-së si të ishte neutrale dhe “magjike”.
Sipas ekspertit të huaj, ekziston një “pikë e verbër” shumë e rrezikshme
Nëse sistemi AI trajnohet me të dhëna të korruptuara ose të manipuluara, ai mund të riprodhojë të njëjtin korrupsion, vetëm në mënyrë më të sofistikuar.
Vendimet e AI-së mund të duken “objektive”, por askush nuk e kupton realisht si merr vendime algoritmi.
Qeveria mund të fshehë përgjegjësinë pas justifikimit: “e vendosi sistemi, jo ne”.
Në vend që korrupsioni të zhduket, ai mund të bëhet më i padukshëm dhe më i vështirë për t’u provuar.
Artikulli sjell edhe një debat tjetër të fortë: a është kjo reformë reale apo thjesht spektakël politik?
Kritikët thonë se prezantimi i një “ministreje AI” është më shumë propagandë moderne sesa zgjidhje konkrete.
Sipas tyre, teknologjia nuk zëvendëson institucionet e forta, drejtësinë funksionale dhe kontrollin publik.
Një tjetër shqetësim është mungesa e transparencës:
Kush e kontrollon AI-në?
Kush mban përgjegjësi kur sistemi gabon?
A mund të manipulohet algoritmi për të favorizuar kompani të caktuara?
Kush e auditon këtë teknologji?
AI mund të ndihmojë shtetin, por nuk mund të zëvendësojë moralin, përgjegjësinë dhe demokracinë.
Teknologjia mund ta bëjë administratën më të shpejtë dhe më efikase, por nëse pushteti mbetet i pakontrolluar, edhe algoritmet mund të kthehen në armë politike. /Substack-Voxnews
