Bllokimi praktik i Ngushticës së Hormuzit ka goditur rëndë tregun botëror të naftës, por çmimet nuk kanë dalë jashtë kontrollit siç pritej fillimisht. Arsyeja kryesore lidhet me ndërhyrjen e dy ekonomive më të mëdha të botës, SHBA-së dhe Kinës, të cilat po ndihmojnë përkohësisht në mbajtjen e tregut në ekuilibër.
Ngushtica e Hormuzit është një nga korridoret më të rëndësishme të transportit të naftës në botë. Prej më shumë se dy muajsh, ajo mbetet thuajse e mbyllur për shkak të luftës në Lindjen e Mesme, duke kufizuar ndjeshëm furnizimin me naftë nga rajoni.
Sipas vlerësimeve të analistëve të Morgan Stanley, nga tregu ndërkombëtar janë zhdukur pothuajse 1 miliard fuçi naftë që prej nisjes së konfliktit. Humbja ditore e furnizimit nga shtatë vende të rajonit llogaritet në rreth 12.3 milionë fuçi në ditë, një nivel shumë i lartë për tregun global.
Në kushte normale, një mungesë e tillë do të mund të shkaktonte shpërthim të çmimeve. Megjithatë, nafta është rritur me rreth 40 për qind dhe ka kaluar mbi 100 dollarë për fuçi, por nuk ka arritur nivelet ekstreme të vitit 2022, kur çmimi iu afrua 140 dollarëve për fuçi pas goditjes së furnizimeve ruse.
Kjo ka ndodhur kryesisht për shkak të rolit të SHBA-së dhe Kinës.
Shtetet e Bashkuara kanë rritur eksportet e naftës dhe produkteve të saj me rreth 3.8 milionë fuçi në ditë. Kjo ka shtuar furnizimin në tregun ndërkombëtar dhe ka zbutur një pjesë të mungesës së krijuar nga mbyllja e Hormuzit.
Nga ana tjetër, Kina ka ulur importet me rreth 5.5 milionë fuçi në ditë. Me këtë lëvizje, Pekini ka reduktuar kërkesën globale për naftë, duke ndihmuar gjithashtu në frenimin e rritjes së çmimeve.
Pra, ndërsa SHBA po hedh më shumë naftë në treg, Kina po blen më pak. Së bashku, këto dy lëvizje kanë mbuluar pothuajse dy të tretat e mungesës ditore të krijuar nga bllokimi i Ngushticës së Hormuzit.
Por kjo zgjidhje shihet si e përkohshme. Në rastin e SHBA-së, rritja e eksporteve nuk vjen nga një rritje e madhe e prodhimit, por kryesisht nga përdorimi i rezervave, përfshirë edhe rezervat strategjike. Kjo do të thotë se ky ritëm nuk mund të vazhdojë pafundësisht.
Kina duket se ka më shumë hapësirë për të manovruar. Sipas vlerësimeve, Pekini mund të vazhdojë të përdorë rezervat e veta për disa muaj të tjerë, duke ulur nevojën për importe dhe duke ndihmuar tregun të mos përballet menjëherë me presion më të madh.
Një tjetër arsye pse çmimet nuk janë rritur më shumë është pritshmëria e tregjeve se Ngushtica e Hormuzit do të hapet gradualisht në muajt e ardhshëm.
Investitorët po llogarisin se fuqitë e mëdha nuk do të lejojnë një bllokim të gjatë energjetik, pasi kjo do të sillte një valë të re inflacioni dhe goditje për ekonominë globale.
Megjithatë, rreziku mbetet i lartë. Nëse Hormuzi qëndron i mbyllur për një kohë të gjatë, rezervat e SHBA-së dhe Kinës nuk do të mjaftojnë për të mbajtur tregun të qetë.
Në atë rast, çmimet e naftës mund të rriten sërish me forcë dhe presioni do të kalonte te karburantet, transporti, prodhimi dhe çmimet e konsumit.
Për momentin, tregu duket më i qetë nga sa pritej, por kjo qetësi është e brishtë. Kriza energjetike nuk është mbyllur.
Ajo thjesht po mbahet nën kontroll nga rezervat, eksportet amerikane, ulja e importeve kineze dhe shpresa se Ngushtica e Hormuzit do të rihapet gradualisht. /skyweb.al
