Një nga cisternat më të mëdha të naftës në botë, “Rong Lin Wan”, po lundron drejt Roterdamit në një moment kur tregu europian i karburantit për avionë po hyn në një fazë të rrezikshme pasigurie.
Anija, e gjatë 250 metra, pritet të mbërrijë në portin holandez pasditen e 9 prillit dhe konsiderohet si ngarkesa e fundit me karburant aviacioni që ka dalë nga Gjiri Persik me destinacion Europën, përpara bllokimit të Ngushticës së Hormuzit nga Irani.
“Rong Lin Wan” ishte nisur që më 26 shkurt nga Mina Al Ahmadi në Kuvajt, fillimisht në drejtim të Maltës, dhe arriti të kalojë ngushticën vetëm pak para mbylljes së saj. Pas kësaj, sipas vlerësimeve të industrisë, nuk priten më furnizime të tjera të këtij lloji nga Lindja e Mesme drejt tregut europian.
Ky zhvillim ka shtuar ndjeshëm shqetësimin në sektorin ajror, pasi drejtues të linjave ajrore paralajmërojnë se nga fundi i prillit ose në fillim të majit, Europa mund të përballet me një përgjysmim të sasisë së karburantit të disponueshëm për avionët.
Përdorimi i rezervave strategjike dhe shtyrja e mirëmbajtjes në rafineri mund ta zbusin përkohësisht situatën, por ekspertët theksojnë se këto janë masa kalimtare dhe jo zgjidhje të qëndrueshme.
Pasojat e konfliktit mes SHBA, Izraelit dhe Iranit po reflektohen gjithnjë e më fort në transportin ajror. Edhe pse Europa nuk varet në masë të madhe nga nafta bruto e Gjirit Persik, rreth gjysma e karburantit për avionë në aeroportet europiane vjen nga rafineritë pranë Ngushticës së Hormuzit.
India mbetet një furnizues i rëndësishëm, por kriza që po prek Azinë Juglindore po shtyn cisternat të devijojnë drejt tregjeve lindore, ku marzhet e fitimit janë më të larta. Kjo po e vështirëson edhe më shumë furnizimin e Europës.
Të dhënat tregojnë se shumë vende të kontinentit varen ndjeshëm nga importet. Italia prodhon rreth 674 mijë fuçi karburant në ditë, por konsumon pothuajse dyfishin. Polonia mbulon me importe rreth 97 për qind të nevojave të saj, Greqia 82 për qind, ndërsa Spanja dhe Portugalia rreth 70 për qind.
Ekspertët paralajmërojnë se kjo krizë ishte e parashikueshme. Në vitet e fundit, Europa ka parë një rënie të prodhimit vendas për shkak të mbylljes së rafinerive dhe fitueshmërisë më të ulët të karburantit për avionë.
Në të njëjtën kohë, politikat mjedisore që favorizojnë biokarburantet, ende të kufizuara dhe më të kushtueshme, si edhe sanksionet ndaj Rusisë, kanë ngushtuar më tej hapësirën për furnizim.
Sipas kompanive analitike, importet e karburantit për avionë në Europë kanë rënë në nivelet më të ulëta që nga viti 2022. Edhe rezervat në zonën Amsterdam, Roterdam, Antverpë, një nga qendrat kryesore të shpërndarjes, ndodhen tashmë nën mesataren sezonale.
Zëvendësimi i këtyre sasive nuk pritet të jetë i lehtë. Furnizues alternativë si Koreja e Jugut dhe Kina po vendosin kufizime eksporti për të mbrojtur tregjet e tyre të brendshme, duke shtuar tensionin në tregjet ndërkombëtare dhe duke orientuar anijet drejt rajoneve më fitimprurëse.
Për industrinë ajrore, skenari më i keq do të ishte mungesa reale e karburantit në javët e ardhshme. Nëse situata zgjat, linjat ajrore mund të detyrohen të ndalin qindra avionë dhe të anulojnë mijëra fluturime, ndërsa disa kompani po shqyrtojnë edhe uljen e flotës operative.
Përveç mungesës fizike të produktit, presioni po rritet edhe nga çmimet. Karburanti për avionë është shtrenjtuar ndjeshëm brenda pak javësh, ndërsa kostot e përpunimit janë rritur edhe më shumë, duke rënduar mbi bilancet e kompanive ajrore.
Rreziku më i madh lidhet me sezonin veror, kur kërkesa për udhëtime arrin kulmin. Nëse bllokimi vazhdon, linjat ajrore mund të reduktojnë fluturimet sidomos drejt destinacioneve turistike dhe ishujve, ku furnizimi është më i vështirë.
Megjithatë, një pjesë e industrisë mbetet me optimizëm të kujdesshëm. Nëse konflikti zbutet dhe Ngushtica e Hormuzit rihapet brenda prillit, furnizimet mund të stabilizohen. Në të kundërt, rreziku për mungesa serioze gjatë muajve maj dhe qershor mbetet i lartë.
Për momentin, shumica e aeroporteve europiane raportojnë nivele normale ose mbi mesataren të rezervave. Por sinjalet që vijnë nga tregu tregojnë se industria ajrore po hyn në një periudhë prove të fortë, me pasoja të mundshme për çmimet, fluturimet dhe gjithë sezonin turistik veror.
