Mijëra çifte të reja edhe në Shqipëri përballen sot me të njëjtin shqetësim: blerjen e një apartamenti, ndërsa çmimet e banesave janë rritur ndjeshëm dhe të ardhurat shpesh nuk ndjekin të njëjtin ritëm.
Por kjo nuk është vetëm një sfidë shqiptare. Të dhënat europiane tregojnë se edhe në vendet e BE-së, blerja e shtëpisë së parë po bëhet gjithnjë e më e vështirë dhe po shtyhet në moshë më të vonë.
Sipas raportit “European Housing Trend Report 2025” të RE/MAX, mosha mesatare e blerësve të parë në 23 vende europiane është 31.3 vjeç. Pra, në pjesën më të madhe të Europës, të rinjtë nuk arrijnë të bëhen pronarë që në fillim të të 20-ave, por vetëm pas disa vitesh pune, kursimi apo mbështetjeje nga familja.
Diferencat mes vendeve janë të mëdha. Në Maltë, qytetarët blejnë shtëpinë e parë mesatarisht në moshën 28-vjeçare, ndërsa në Greqi dhe Zvicër kjo moshë arrin në 34.7 vjeç.
Britania e Madhe renditet ndër vendet ku të rinjtë blejnë më herët banesën e parë, me një moshë mesatare prej 28.4 vjeç. Një nga arsyet kryesore është mbështetja familjare: mbi gjysma e të rinjve britanikë të moshës 18-34 vjeç marrin ndihmë financiare nga familja, përmes dhuratave në para ose trashëgimisë.
Në Gjermani, situata është ndryshe. Mosha mesatare për blerjen e banesës së parë është 33.6 vjeç. Kjo lidhet jo vetëm me çmimet, por edhe me kulturën e fortë të qirasë, ku shumë qytetarë e shohin jetesën me qira si zgjedhje afatgjatë, të mbështetur edhe nga mbrojtja më e madhe ligjore për qiramarrësit.
Në Francë dhe Itali, mosha mesatare e blerësve të parë është gjithashtu mbi mesataren europiane, përkatësisht 32.5 dhe 32.8 vjeç. Në Itali dhe Spanjë, shumë të rinj qëndrojnë më gjatë në familje, shpesh deri rreth moshës 26-vjeçare, për të kursyer për blerjen e banesës.
Të dhënat tregojnë se problemi kryesor nuk është vetëm dëshira për të blerë, por aftësia reale financiare. Në shumë vende, përballueshmëria e çmimeve, niveli i pagave, kreditë bankare dhe ndihma nga familja përcaktojnë se kur një i ri arrin të bëhet pronar.
Në Bashkimin Europian, 68.5% e familjeve jetojnë në banesa në pronësi, një nivel më i ulët se në vitin 2010. Norma e pronësisë ndryshon shumë nga një vend në tjetrin: nga 47.2% në Gjermani deri në 93.8% në Sllovaki.
Kjo panoramë tregon se kriza e strehimit dhe vështirësia për të blerë apartament nuk janë vetëm realitet shqiptar.
Në të gjithë Europën, shtëpia e parë po bëhet një objektiv që kërkon më shumë kohë, më shumë kursime dhe shpesh ndihmë të drejtpërdrejtë nga familja./skyweb.al
