• Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED
  • Kush jemi ne
  • Politika e Privatësisë
E hënë, 16 Nëntor, 2026
  • Hyr
SkyWeb.al
  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED
Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
SkyWeb.al
  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED
Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
SkyWeb.al
Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
Kreu Aktualitet

Çfarë është zjarri i planifikuar ?

SkyWeb Nga SkyWeb
17 Gusht, 2026
në Aktualitet, OP-ED
A A
Çfarë është zjarri i planifikuar ?
Share on FacebookShare on WhatsApp
Abdulla Diku – Inxhinier Pyjesh 

Ekziston një praktikë e njohur në menaxhimin modern të zjarreve që quhet “djegie e planifikuar” apo e kontrolluar (në anglisht: prescribed burning). Ajo nënkupton përdorimin profesional të zjarrit në një sipërfaqe të përcaktuar, sipas një plani teknik dhe vetëm brenda parametrave të caktuar të temperaturës, lagështisë, erës dhe lagështisë së materialit djegës.

Qëllimi nuk është të “digjet pylli”, por të reduktohet në mënyrë të kontrolluar sasia dhe vazhdimësia e lëndës djegëse, përpara periudhës së rrezikut maksimal (verës).

Problemi ynë: po grumbullohet karburant në pyjet dhe kullotat tona.

Problemi i zjarreve të verës nuk fillon në korrik apo gusht. Në shumë zona ai zhvillohet gjatë gjithë vitit dhe për vite me radhë.

Një pjesë e madhe e pyjeve tona kanë mungesë të menaxhimit aktiv silvikulturor. Rrallimet, krasitjet dhe trajtimet e tjera nuk kryhen fare. Si rezultat, në shumë pyje akumulohen bar i thatë, gjethe e hala, shkurre, degë të rrëzuara dhe dru i thatë.

Problemi nuk është vetëm sasia e kësaj biomase, por edhe vazhdimësia horizontale dhe vertikale e saj.

Kur bari dhe gjethet e thata lidhen me shkurret, shkurret me degët e ulëta dhe këto me kurorat e drurëve, krijohen të ashtuquajturat “zjarr i kurorave”.

Zjarri mund të kalojë nga sipërfaqja e tokës te shkurret dhe prej tyre në kurorën e pyllit, duke u shndërruar nga një zjarr sipërfaqësor në një zjarr shumë më intensiv dhe të vështirë për t’u kontrolluar.

Reduktimi i kullotjes po ndryshon peizazhin

Një faktor tjetër shumë i rëndësishëm për Shqipërinë është reduktimi i kullotjes dhe i numrit të bagëtive në shumë territore rurale e malore.

Historikisht, kullotja konsumonte një pjesë të konsiderueshme të prodhimit barishtor dhe vegjetacionit të ulët. Sot, në shumë zona, kjo biomasë nuk konsumohet më. Bari rritet në pranverë, thahet gjatë verës dhe krijon një shtresë të vazhdueshme materiali të imët, shumë të ndezshëm.

Pra, çdo vit prodhojmë biomasë, por gjithnjë e më pak prej saj largohet ose konsumohet.

Në shumë territore shqiptare kemi krijuar gradualisht një rezervuar të madh karburanti biologjik.

Pikërisht këtu mund të përdoret “djegia e kontrolluar”.

Ideja është relativisht e thjeshtë: një zjarr me intensitet të ulët, kur mund ta kontrollojmë, për të zvogëluar potencialin e një zjarri shumë më intensiv kur nuk mund ta kontrollojmë.

Djegia kryhet jashtë sezonit kritik dhe vetëm kur temperatura, lagështia, era dhe lagështia e materialit djegës janë brenda një “dritareje” të përcaktuar teknikisht.

Zjarri konsumon një pjesë të materialit të imët sipërfaqësor dhe ndërpret vazhdimësinë e tij. Kur vjen vera, sipërfaqja e trajtuar ka më pak material të disponueshëm për të ushqyer zjarrin dhe mund të krijojë kushte më të favorshme për ndërhyrjen e zjarrfikësve.

Jo çdo pyll duhet djegur

Djegia e kontrolluar nuk është një recetë universale.

Ka habitate dhe specie ku zjarri mund të jetë i papërshtatshëm ose dëmtues. Veçanërisht në zonat e mbrojtura duhet të vlerësohen paraprakisht biodiversiteti, periudhat e riprodhimit të faunës, toka, rreziku i erozionit dhe objektivat e ruajtjes.

Në disa zona zgjidhja mund të jetë djegia e planifikuar; në të tjera kullotja e kontrolluar, kositja, menaxhimi mekanik i shkurreve, rrallimet dhe trajtimet silvikulturore.

Edhe druri i thatë nuk duhet larguar në mënyrë sistematike, sepse është një komponent i rëndësishëm i biodiversitetit pyjor.

Pra objektivi nuk është “pastrimi” i pyllit, por menaxhimi profesional i ngarkesës dhe vazhdimësisë së lëndës djegëse në tokë.

Zjarri i planifikuar ka një “recetë”

Çdo ndërhyrje duhet të ketë një plan teknik që përcakton sipërfaqen, objektivin, llojin dhe sasinë e materialit djegës, temperaturën, lagështinë, shpejtësinë dhe drejtimin e erës, topografinë, sjelljen e pritshme të zjarrit, linjat e kontrollit, personelin, pajisjet dhe burimet e ujit.

Nëse kushtet dalin jashtë parametrave të përcaktuar, zjarri nuk duhet të ndizet.

Një operacion i tillë mund të shërbejë njëkohësisht edhe për trajnimin praktik të specialistëve pyjorë dhe zjarrfikësve në interpretimin e sjelljes së zjarrit.

Shqipërisë i duhen zona pilot

Nuk duhet kaluar menjëherë në përdorim të gjerë. Mund të fillohet me disa zona pilot të vogla dhe të monitoruara shkencërisht, ku të krahasohen djegia e planifikuar, kullotja e kontrolluar, trajtimet mekanike dhe ndërhyrjet silvikulturore.

Duhet matur biomasa para dhe pas trajtimit dhe të monitorohen vegjetacioni, toka, biodiversiteti dhe efekti mbi rrezikun e zjarrit.

Çështja nuk duhet të jetë vetëm: “Si ta shuajmë zjarrin?”
Por:
“Si ta menaxhojmë territorin që zjarri i ardhshëm të ketë më pak karburant dhe më pak fuqi?”

Në djegien e planifikuar ne zgjedhim vendin, kohën, kushtet dhe objektivin e zjarrit. Në një zjarr të pakontrolluar, këto kushte nuk i kontrollojmë më ne.

Zjarri i planifikuar është një praktikë që aplikohet në Evropë, veçanërisht në vendet mesdhetare si Portugalia dhe Spanja, si pjesë e menaxhimit parandalues të zjarreve në pyje.

Ai konsiston në djegien e kontrolluar të vegjetacionit dhe biomasës së grumbulluar, në sipërfaqe të përcaktuara dhe vetëm në kushte të përshtatshme të motit, lagështisë dhe erës, nën drejtimin e personelit të specializuar.

Qëllimi kryesor është reduktimi i ngarkesës së lëndës djegëse, në mënyrë që zjarret që mund të shfaqen gjatë sezonit të thatë të kenë më pak material për t’u ushqyer dhe, rrjedhimisht, intensitet dhe përhapje më të vogël. Pra, zjarri i planifikuar nuk është një zjarr i pakontrolluar, por një instrument profesional i menaxhimit të territorit dhe parandalimit të zjarreve katastrofike.

Veçanërisht Australia, SHBA dhe Kanadaja janë shembuj shumë të mirë në këtë drejtim. Atje, politikat nuk mbështeten vetëm te fikja e zjarrit pasi ai ka filluar, por edhe te menaxhimi paraprak i lëndës djegëse, ku zjarri i planifikuar është një nga instrumentet kryesore.

Pikërisht këtu fillon ndryshimi ndërmjet menaxhimit të zjarrit dhe vrapimit pas tij.
Na mbeten katër opsione gjithsej;
1. Të punojmë fort për parandalimin në të gjitha skenarët.
2. Të ri-nisim menanxhimin e pyjeve dhe kullotave
3. Të aplikojmë djegien e planifikuar (në zona të caktuara)
4. Të vuajmë pasojat siç po bëjmë…
Etiketat: planifikuarzjarri
Artikulli para

Të jesh i vëmendshëm mund të ndikojë në atë që ndodh brenda trupit, zbulon studimi

Artikulli pas

Iute Albania po “kreh” shqiptarët me interesa “peshkaqenësh” edhe pas skandalit MCA, fitime kolosale në Shqipëri (ndryshe nga rajoni)

SkyWeb

SkyWeb

Nga Kategoria

Fabrika e Çimentos në Fushë-Krujë jashtë kontrollit mjedisor? KLSH zbulon mosraportimin e ndotjes dhe mungesën e inspektimeve!
Aktualitet

Fabrika e Çimentos në Fushë-Krujë jashtë kontrollit mjedisor? KLSH zbulon mosraportimin e ndotjes dhe mungesën e inspektimeve!

15 Nëntor, 2026
“Babagjyshi nuk jeton në Polin e Veriut”, Finlanda kërkon të korrigjojë adresën
Aktualitet

“Babagjyshi nuk jeton në Polin e Veriut”, Finlanda kërkon të korrigjojë adresën

15 Nëntor, 2026
Komisioni Europian akuzon Meta dhe Tik Tok për shkelje, rrezikojnë gjobë
Aktualitet

Italia gjobit Meta-n me 805 milionë euro për përdorimin e fotografive të përdoruesve pa pëlqim

15 Nëntor, 2026
Rama thotë në Asamblenë e PS se BE është më pranë se kurrë
Aktualitet

Rama para socialistëve: S’jam peng i askujt, ministrat i zgjedh vetë!

15 Nëntor, 2026
Sot Maratona e Tiranës, rrugët që bllokohen për qarkullim
Aktualitet

Sot Maratona e Tiranës, rrugët që bllokohen për qarkullim

15 Nëntor, 2026
Nxehtësia ekstreme rrit shtrimet në spital për çrregullime të shëndetit mendor, zbulon studimi ndërkombëtar
Aktualitet

Nxehtësia ekstreme rrit shtrimet në spital për çrregullime të shëndetit mendor, zbulon studimi ndërkombëtar

14 Nëntor, 2026
Artikulli pas
Zgjerohet skandali, pas grave të Lezhës 33-vjeçarja mashtron të afërmën në Tiranë: I mori kartën dhe aplikoi për kredi te IUTE Credit

Iute Albania po "kreh" shqiptarët me interesa "peshkaqenësh" edhe pas skandalit MCA, fitime kolosale në Shqipëri (ndryshe nga rajoni)

Të Përzgjedhura

Kreu i ERE thotë se nëse OSHEE ul humbjet, mund të vlerësohet edhe një zbritje e çmimit të energjisë elektrike
Ekonomi

OSHEE nis skemën e re për shlyerjen e borxheve të energjisë, këstet deri në 240 muaj

Nga SkyWeb
9 Mars, 2026
0

Furnizuesi i Shërbimit Universal, pjesë e OSHEE Group, ka nisur zbatimin e një skeme të re lehtësuese për qytetarët dhe...

Lexo të plotë
Harta e rrezikut të investimeve, Shqipëria pozicionohet ndër ekonomitë më të qëndrueshme në rajon

Zhvillimi i zonave të reja po ndryshon tregun e qirave/ Bulevardi i Ri kryeson listën, infrastruktura dhe turizmi po ndikojnë ndjeshëm

7 Gusht, 2026
Testi i gjakut parashikon fillimin e simptomave të Alzheimerit shumë vite përpara

Testi i gjakut parashikon fillimin e simptomave të Alzheimerit shumë vite përpara

22 Shkurt, 2026
Socialistët nisin lëvizjet për të shkarkuar Erion Veliajn

Qeveria shkarkon Erion Veliajn

25 Shtator, 2025
Shpërthen depozita e karburantit EiDA te Brrylli në Tiranë, ka të plagosur: Shembet godina

Shpërthen depozita e karburantit EiDA te Brrylli në Tiranë, ka të plagosur: Shembet godina

9 Shtator, 2026

Të Fundit

Rritet TVSH për hotelet, 220 mijë shtretër jashtë sektorit hotelier! Topuzi: Qeveria po godet bizneset që paguajnë taksa

Rritet TVSH për hotelet, 220 mijë shtretër jashtë sektorit hotelier! Topuzi: Qeveria po godet bizneset që paguajnë taksa

15 Nëntor, 2026
Fabrika e Çimentos në Fushë-Krujë jashtë kontrollit mjedisor? KLSH zbulon mosraportimin e ndotjes dhe mungesën e inspektimeve!

Fabrika e Çimentos në Fushë-Krujë jashtë kontrollit mjedisor? KLSH zbulon mosraportimin e ndotjes dhe mungesën e inspektimeve!

15 Nëntor, 2026
Paradoksi i Lidl në Ballkan, 100 milionë euro në Sarajevë, strategik në letër dhe zero tulla në Durrës

Paradoksi i Lidl në Ballkan, 100 milionë euro në Sarajevë, strategik në letër dhe zero tulla në Durrës

15 Nëntor, 2026
“Babagjyshi nuk jeton në Polin e Veriut”, Finlanda kërkon të korrigjojë adresën

“Babagjyshi nuk jeton në Polin e Veriut”, Finlanda kërkon të korrigjojë adresën

15 Nëntor, 2026
SkyWeb.al

Info

Skyweb.al është media online me profil ekonomik, e fokusuar në lajme të thelluara mbi ekonominë, financat, biznesin, turizmin dhe aviacionin civil.

Kontakt

Email: info@skyweb.al

NIPT: M51916003M

© 2026 SkyWeb.al - Zhvilluar nga eDigital.al

Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED

© 2026 SkyWeb.al - Zhvilluar nga eDigital.al

Mirësevini!

Hyni në llogarinë tuaj.

Keni harruar fjalëkalimin?

Riktheni fjalëkalimin

Ju lutem shkruani username ose email

Hyr