Një numër gjithnjë e më i madh bankash qendrore po largojnë rezervat e arit nga depot në Shtetet e Bashkuara dhe Mbretërinë e Bashkuar, duke zgjedhur t’i ruajnë ato brenda kufijve të tyre ose në vende të tjera, për shkak të shqetësimeve në rritje për tensionet gjeopolitike, sanksionet dhe aksesin e sigurt ndaj rezervave.
Sipas një sondazhi të publikuar nga Këshilli Botëror i Arit (World Gold Council), 19% e bankave qendrore të anketuara deklaruan se gjatë 12 muajve të fundit kanë rritur ruajtjen e arit në vendet e tyre ose kanë diversifikuar vendet ku e depozitojnë atë jashtë shtetit. Një vit më parë kjo përqindje ishte vetëm 7%.
Tendenca vjen në një kohë kur ari ka fituar rëndësi strategjike në rezervat valutore globale, duke kaluar madje edhe bonot e Thesarit amerikan si aktivi më i madh rezervë në botë. Shumë vende po kërkojnë alternativa ndaj dollarit amerikan, ndërsa pasiguritë gjeopolitike kanë shtuar shqetësimet për sigurinë e rezervave të mbajtura jashtë vendit.
Ndër vendet që kanë riatdhesuar sasi të konsiderueshme ari janë Franca dhe India. Banka e Francës largoi 129 tonë ar nga Rezerva Federale e Nju Jorkut mes korrikut 2025 dhe janarit 2026, duke i transferuar rezervat në territorin francez. Ndërkohë, Banka Qendrore e Indisë ka rikthyer gradualisht shumicën e arit që mbante në Bankën e Anglisë dhe në Bankën për Rregullime Ndërkombëtare.
Të dhënat tregojnë se pjesa e arit indian të mbajtur jashtë vendit ka rënë nga 55% në vitin 2023 në vetëm 22% në mars 2026.
Ekspertët vlerësojnë se bankat qendrore po rishikojnë rolin e arit në strategjitë e tyre të rezervave. Përveç faktorëve ekonomikë, në disa vende po shtohen edhe presionet politike për të rikthyer rezervat më afër territorit kombëtar.
Edhe pse Londra mbetet qendra më e madhe globale për tregtimin e arit, me transaksione që kalojnë 200 miliardë dollarë në ditë, sondazhi tregon se përqindja e bankave qendrore që ruajnë ar në Bankën e Anglisë ka rënë nga 64% në 57% brenda një viti. Po ashtu, pjesa e atyre që mbajnë ar në Rezervën Federale të Nju Jorkut ka zbritur nga 17% në 14%.
Në të njëjtën kohë, qendra të reja financiare si Singapori dhe Hong Kongu po përpiqen të tërheqin bankat qendrore duke ofruar shërbime të reja depozitimi dhe tregtimi të arit.
Analistët theksojnë se, përveç përfitimeve ekonomike, vendi ku ruhet ari është bërë gjithnjë e më shumë një çështje politike dhe strategjike, në një periudhë kur besimi mes shteteve po vihet në provë nga rivalitetet globale dhe pasiguritë gjeopolitike./FinancialTimes
