Shqipëria po përgatitet të krijojë Byrotë private të Kreditit, kompani që do të mbledhin dhe përpunojnë të dhëna financiare për qytetarët dhe bizneset, për të ndërtuar një profil të aftësisë së tyre paguese.
Siç ka raportuar skyweb.al edhe më herët gjatë ditës së sotme, sistemi mund të shihet si një lloj “patronazhimi financiar”, ku për çdo individ do të krijohet një dosje që tregon si ka paguar kreditë dhe detyrimet e tjera dhe sa i besueshëm konsiderohet për të marrë financim.
Mbi këto të dhëna, Byrotë do të mund të llogarisin edhe një “credit score”, pra një pikëzim të besueshmërisë financiare. Ai do të prodhohet përmes modeleve statistikore, matematikore ose algoritmike dhe mund të përdoret nga bankat dhe kredidhënësit kur vendosin nëse japin kredi dhe me çfarë kushtesh.
Por informacioni nuk do të vijë vetëm nga bankat. Projektligji lejon që të dhëna të furnizojnë edhe Tatimet, bashkitë, kompanitë e sigurimeve, energjisë, gazit, ujësjellësit, telefonisë, internetit dhe postës, si dhe kompani të tjera ndaj të cilave qytetarët kanë detyrime pagese.
Në profil mund të përfshihen kreditë e marra apo të kërkuara, shumat e papaguara, vonesat, statusi i punësimit, detyrimet tatimore të prapambetura, vendime gjyqësore që lidhen me borxhet dhe vetë renditja kreditore.
Pra, një bankë që shqyrton një kërkesë për kredi nuk do të shohë vetëm nëse ke pasur kredi më parë, por mund të ketë përpara një pamje shumë më të gjerë të sjelljes tënde financiare.
Të dhënat mbi ecurine e shlyerjes së kredive nga individët apo bizneset tani mbahen në Regjistrin e Kredive që administrohet nga Banka e Shqipërisë. Pra, historiku mbi shlyerjen e kredisë nuk është diçka e re që prodhon ky ligj, por mbledhja e informacionit do të jetë më e gjerë dhe më kapilare.
Byrotë do të jenë kompani private, të licencuara nga Qendra Kombëtare e Biznesit. Bankat dhe institucionet financiare jo-banka mund të jenë aksionere, por së bashku nuk mund të zotërojnë më shumë se 49% të kapitalit me të drejtë vote dhe nuk mund të kontrollojnë Byronë.
Baza fillestare e sistemit do të ushqehet edhe nga Regjistri i Kredive i Bankës së Shqipërisë, informacioni i të cilit mund t’u vihet në dispozicion Byrove sipas kushteve të parashikuara në ligj.
Qytetari do të ketë të drejtë të marrë raportin e vet, të shohë nga kanë ardhur të dhënat dhe kush e ka kontrolluar profilin e tij, si dhe të kundërshtojë informacionet që i konsideron të pasakta.
Në thelb, projektligji krijon një sistem ku historia financiare e çdo shqiptari mund të kthehet në një profil dhe në një pikëzim, që më pas do të përdoret në vendimmarrjen për kredi. /skyweb.al
