Tregu botëror arriti ta përballojë goditjen e shkaktuar nga lufta në Lindjen e Mesme dhe kufizimet në Ngushticën e Hormuzit, duke shmangur për momentin një krizë ushqimore. Megjithatë, çmimet e plehrave kimike pritet të mbeten të larta për një periudhë të gjatë.
Sipas Qendrës Ndërkombëtare të Tregtisë, kostoja mesatare e importit të uresë u rrit me 70% në tremujorin e dytë të vitit 2026. Shtrenjtim të fortë pësuan edhe amoniaku dhe squfuri, duke rritur kostot e prodhimit për fermerët.
Përpara konfliktit, rreth një e treta e tregtisë botërore të plehrave azotike kalonte përmes Hormuzit. Importet nga vendet që përdorin këtë rrugë ranë me 85%, por në nivel global rënia u kufizua në vetëm 6%.
Kriza e furnizimit u shmang falë furnizuesve alternativë, të cilët i rritën dërgesat me më shumë se 25%. Egjipti shtoi eksportet e uresë me 98%, Nigeria me 81%, ndërsa peshën në treg e rritën edhe SHBA-ja, Rusia dhe Kina.
Megjithëse mungesat u shmangën, çmimet e larta vazhdojnë të ushtrojnë presion mbi bujqësinë. Ulja e përdorimit të plehrave kimike mund të lehtësojë përkohësisht kostot, por në afat më të gjatë rrezikon të ulë rendimentin e kulturave.
Komisioni Europian ka njoftuar të paktën 500 milionë euro mbështetje, që së bashku me fondet kombëtare mund të arrijë në 1.5 miliardë euro. Parlamenti Europian po diskuton gjithashtu përdorimin e të ardhurave nga mekanizmi i karbonit CBAM për mbështetjen e fermerëve dhe prodhuesve të plehrave kimike.
Për fermerët shqiptarë, shtrenjtimit ndërkombëtar i shtohen edhe problematikat e brendshme, duke nisur nga mbështetja e kufizuar dhe vështirësitë në përfitimin e subvencioneve.
Ata përballen gjithashtu me konkurrencën e produkteve bujqësore nga vendet e rajonit, ku fermerët mbështeten më shumë me subvencione dhe mund të dalin në treg me kosto e çmime më të ulëta.
Eksportuesit shqiptarë goditen edhe nga kursi i këmbimit. Dobësimi i euros ndaj lekut pakëson të ardhurat e përfituara nga shitjet jashtë vendit, ndërkohë që një pjesë e kostove të prodhimit mbetet e lartë.
Një tjetër problem është mungesa e ekspertizës dhe e koordinimit për programimin e prodhimit. Mbjellja pa informacion të mjaftueshëm për kërkesën mund të krijojë herë mbiprodhim dhe rënie çmimesh, e herë mungesa dhe shtrenjtim të produkteve.
Kriza globale e furnizimit është shmangur për momentin, por rritja e çmimeve të plehrave kimike dhe problemet lokale e bëjnë të domosdoshme një mbështetje më të madhe dhe më të koordinuar për fermerët shqiptarë. /skyweb.al
