Rreth 66 milionë njerëz jetojnë me diabet në kontinentin evropian, pra një në dhjetë të rritur, ndërsa një në tre persona ende nuk është diagnostikuar. Rreth 2.7 milionë njerëz në rajon kanë diabet të tipit 1, prevalenca më e lartë ndër të gjitha rajonet.
Diabeti i tipit 1 mund të shfaqet që në fëmijëri ose adoleshencë dhe kërkon menaxhim të përditshëm të niveleve të glukozës, por kjo nuk do të thotë se një fëmijë duhet të kufizojë lojën, aktivitetin fizik apo edhe sportin elitar.
Siç shpjegon Thanasis Tziamourtas, profesor në Universitetin e Thesalisë në Greqi, diabeti i tipit 1 është një sëmundje kronike autoimune, në të cilën sistemi imunitar shkatërron qelizat beta të pankreasit që prodhojnë insulinën, hormonin që rregullon nivelin e glukozës në gjak.
“Ndryshe nga diabeti i tipit 2, diabeti i tipit 1 nuk shkaktohet nga obeziteti, ushqyerja e keqe apo mungesa e aktivitetit fizik. Terapia me insulinë është thelbësore për jetën, qoftë përmes injeksioneve të shumta ditore, qoftë përmes një pompe insuline”, tha ai.
Por kjo nuk duhet të bëhet pengesë për pjesëmarrjen e fëmijëve në sport, shtoi Tziamourtas.
“Diabeti i tipit 1 kërkon menaxhim, por nuk duhet të vendosë kufij për ëndrrat e një fëmije.”
Profesori përmend si shembull të spikatur tenistin gjerman Alexander Zverev. Ai u diagnostikua me diabet të tipit 1 në moshën katërvjeçare. Tenisi është një sport me kërkesa të veçanta, pasi një ndeshje mund të zgjasë disa orë dhe të përfshijë shpërthime të përsëritura të aktivitetit me intensitet të lartë.
Ka edhe sportistë të tjerë elitarë me diabet të tipit 1, përfshirë notarin amerikan Gary Hall Jr., fitues i 10 medaljeve olimpike, pesë prej tyre të arta, si dhe kampionin olimpik holandez të volejbollit, Bas van de Goor.
A mund të merret një fëmijë me diabet të tipit 1 me sport?
Përgjigjja është e qartë: po. Aktiviteti fizik jo vetëm që lejohet, por është gjithashtu një element kyç i një stili jetese të shëndetshëm për fëmijët dhe adoleshentët me diabet të tipit 1.
Profesori thekson se udhëzimet ndërkombëtare rekomandojnë rreth 60 minuta aktivitet fizik me intensitet të moderuar deri të lartë çdo ditë, njësoj si për fëmijët dhe adoleshentët në përgjithësi.
“Ushtrimet fizike nuk janë thjesht një aktivitet i lejuar, por një pjesë e rëndësishme e një stili jetese të shëndetshëm për fëmijët dhe adoleshentët me diabet të tipit 1. Udhëzimet ndërkombëtare rekomandojnë rreth 60 minuta aktivitet fizik me intensitet të moderuar deri të lartë çdo ditë, ashtu si për bashkëmoshatarët e tyre pa diabet.
Aktiviteti i rregullt fizik përmirëson kapacitetin kardiorespirator, forcën muskulore, ndjeshmërinë ndaj insulinës, përbërjen trupore dhe faktorët e rrezikut kardiovaskular. Në të njëjtën kohë, ai sjell përfitime të rëndësishme psikologjike dhe sociale dhe e ndihmon fëmijën të ndihet i aftë të marrë pjesë në të njëjtat aktivitete si bashkëmoshatarët e tij.”
“Megjithatë, aktiviteti fizik krijon një sfidë të veçantë: glukoza nuk reagon në të njëjtën mënyrë ndaj të gjitha llojeve të aktivitetit”, shtoi ai.
Pse aktiviteti fizik mund të ndryshojë nivelin e glukozës?
Marrëdhënia midis aktivitetit fizik dhe glukozës është më komplekse te personat me diabet të tipit 1. Ndërsa muskujt kanë nevojë për më shumë energji gjatë aktivitetit fizik, ata rrisin marrjen e glukozës nga gjaku.
Te një person pa diabet, pankreasi mund të ulë prodhimin e insulinës në varësi të nevojave të trupit. Ndërsa te diabeti i tipit 1, insulina merret nga jashtë trupit dhe nuk mund të ulet automatikisht në të njëjtën mënyrë.
Si rezultat, mund të shfaqet hipoglicemia, veçanërisht gjatë aktiviteteve aerobike të zgjatura, si vrapimi, çiklizmi dhe noti.
Situata mund të jetë ndryshe gjatë aktiviteteve me intensitet shumë të lartë. Sprintet, ushtrimet me intensitet të lartë ose një ndeshje e fortë mund të rrisin përkohësisht nivelin e glukozës, pasi çlirohen hormone si adrenalina.
“Pra, nuk ekziston një reagim i vetëm i glukozës ndaj aktivitetit fizik. Varet”, shpjegon ai, “nga intensiteti dhe kohëzgjatja e përpjekjes, lloji i ushtrimit, niveli i formës fizike, vakti i mëparshëm, sasia e insulinës aktive dhe niveli i glukozës para fillimit të aktivitetit.”
