Nga ideja se shumica e foshnjave flenë 12 orë pa ndërprerje, deri te pretendimi se gjumi i ditës përmirëson automatikisht gjumin e natës, gjumi i të vegjëlve është një nga fushat më të mbushura me keqinformim. Tregu i programeve dhe trajnimeve për gjumin e foshnjave ka ndikuar në përhapjen e shumë miteve. Ja pesë nga më të zakonshmet – dhe çfarë thotë në të vërtetë shkenca.
- Jo, shumica e foshnjave nuk “flenë gjithë natën”
Edhe pse shumë prindër e shohin si ideal momentin kur fëmija “fle gjithë natën”, studimet tregojnë se kjo është më pak e zakonshme sesa mendohet.
Një studim me mbi 55 mijë foshnja në Norvegji zbuloi se pothuajse 7 në 10 foshnja gjashtëmuajshe zgjoheshin të paktën një herë gjatë natës, ndërsa më shumë se një në katër fëmijë 18-muajsh zgjoheshin ende natën.
Një tjetër studim finlandez (2020), me 5,700 fëmijë, tregoi se foshnjat tre, gjashtë dhe tetë muajshe zgjoheshin mesatarisht më shumë se dy herë në natë; 12-muajshët rreth 1.8 herë; ndërsa 18- dhe 24-muajshët rreth një herë në natë.
- Por zgjimet e natës nuk janë gjithmonë “normale”
Shpesh dëgjohet se fëmijët do të vazhdojnë të zgjohen natën derisa “të mësohen” të mos e bëjnë. Megjithatë, kjo injoron faktin që shumica e foshnjave me zhvillim tipik e konsolidojnë gjumin me kalimin e kohës vetë. Nga ana tjetër, nuk duhet përjashtuar mundësia e ndonjë problemi shëndetësor që mund të ndikojë në gjumë.
- Për shumicën e foshnjave, 12 orë gjumë nate janë shumë
Në internet shpesh sugjerohet se foshnjat duhet të flenë rreth 12 orë gjatë natës, veçanërisht në kulturat perëndimore ku është popullarizuar orari “7-7” (nga ora 19:00 deri në 07:00). Çdo gjë më pak shpesh konsiderohet e pamjaftueshme.
Megjithatë, studimet tregojnë se jo të gjitha foshnjat kanë nevojë për 12 orë gjumë nate. Një studim australian me 5,000 fëmijë zbuloi se nga foshnjëria deri në moshën pesëvjeçare, fëmijët flinin mesatarisht 11 orë në natë, jo 12.
Në disa vende aziatike, foshnjat flenë edhe më pak. Një studim krahasues tregoi se fëmijët nën tre vjeç flinin mesatarisht:
-10.17 orë në Australi
-9.96 orë në Kanada
-10.51 orë në Mbretërinë e Bashkuar
-9.74 orë në SHBA
-8.73 orë në Tajvan
-9.02 orë në Hong Kong
-9.15 orë në Indi dhe Indonezi
Edhe rekomandimet zyrtare tregojnë një interval të gjerë. Për shembull, American Academy of Sleep Medicine rekomandon që foshnjat 4–12 muajshe të flenë 12–16 orë në 24 orë (duke përfshirë edhe dremitjet), ndërsa fëmijët 1–2 vjeç 11–14 orë gjithsej. Nuk përcaktohet se sa duhet të jetë gjumi i natës kundrejt atij të ditës.
- Po, dremitjet “në lëvizje” janë rikuperuese?
Pretendohet shpesh se dremitjet në karrocë, në krahë apo në makinë janë gjumë “i lehtë” dhe jo rikuperues. Por nuk ka prova shkencore që e mbështesin këtë ide.
Një studim me 64 foshnja dy-muajshe tregoi se ato flinin më lehtë dhe qanin më pak kur tundeshin lehtë. Në raste të foshnjave me apnea obstruktive të gjumit, përdorimi i dyshekëve që lëkunden uli përgjysmë episodet obstruktive.
- Jo, gjumi zakonisht nuk “sjell më shumë gjumë”
Ideja se sa më shumë të flejë një fëmijë gjatë ditës, aq më mirë do të flejë natën, nuk mbështetet fort nga studimet. Në fakt, tek fëmijët mbi dy vjeç, dremitjet gjatë ditës shpesh lidhen me më shumë vështirësi për të fjetur në mbrëmje dhe më shumë zgjime nate.
Megjithatë, tek foshnjat më të vogla rezultatet janë të përziera. Një studim që përdori aktigrafi (pajisje që matin lëvizjet për të vlerësuar gjumin) zbuloi se tek foshnjat 24-javëshe, një orë më shumë gjumë gjatë ditës lidhej me vetëm 14 minuta më shumë gjumë nate – një diferencë e vogël.
Biologjikisht, gjumi ndikohet nga “presioni i gjumit”, sa më gjatë të qëndrojë një foshnjë pa fjetur, aq më i madh bëhet ky presion. Nëse një fëmijë fle më shumë se sa i nevojitet gjatë ditës, kjo mund ta bëjë më të vështirë fjetjen në mbrëmje.
Në përfundim, gjumi i foshnjave ndryshon shumë nga një fëmijë tek tjetri. Shumë nga “rregullat” që qarkullojnë nuk janë të mbështetura fuqishëm nga shkenca. Prindërit duhet të mbajnë parasysh se variacioni është normal, dhe se zhvillimi i gjumit është një proces gradual.
Marrë nga BBC
/Skyweb.al
