• Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED
  • Kush jemi ne
  • Politika e Privatësisë
E hënë, 16 Nëntor, 2026
  • Hyr
SkyWeb.al
  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED
Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
SkyWeb.al
  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED
Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
SkyWeb.al
Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
Kreu Shëndet

Studimi tronditës: Kimikatet plastike, shkaktare për miliona lindje të parakohshme dhe mijëra vdekje të foshnjave

Editor Nga Editor
31 Mars, 2026
në Shëndet
A A
Studimi tronditës: Kimikatet plastike, shkaktare për miliona lindje të parakohshme dhe mijëra vdekje të foshnjave
Share on FacebookShare on WhatsApp

Dy kimikate të përdorura për ta bërë plastikën më fleksibël lidhen me gati 2 milion lindje të parakohshme dhe 74,000 vdekje të foshnjave të porsalindura në mbarë botën në vitin 2018, sipas një studimi të ri.

Një foshnjë konsiderohet e lindur para kohe kur lind para javës së 37-të të shtatzënisë. Rreth 1 në 10 foshnja në SHBA ka lindur para kohe në vitin 2024, sipas raportit “March of Dimes” të marsit 2025.

“Foshnjat që mbijetojnë mund të kenë probleme me frymëmarrjen, vështirësi në ushqyerje, paralizë cerebrale, vonesa në zhvillim, probleme me shikimin dhe dëgjimin,” sipas Qendrave Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC).

Dy kimikatet në studim, Di-2-etilheksil ftalati (DEHP) dhe një i afërm i tij, diisononil ftalati (DiNP), bëjnë pjesë në një familje kimikatesh sintetike të quajtura ftalate.

Ftalatet dihet se ndërhyjnë në mekanizmin e trupit për prodhimin e hormoneve, i njohur si sistemi endokrin, dhe janë “të lidhura me probleme zhvillimore, riprodhuese, të trurit, të sistemit imunitar dhe të tjera,” sipas Institutit Kombëtar të Shëndetit Mjedisor. Edhe ndërprerjet e vogla hormonale mund të shkaktojnë “efekte të rëndësishme zhvillimore dhe biologjike,” thekson institucioni.

“Kjo është një klasë e rrezikshme kimikatesh,” tha Dr. Leonardo Trasande, autori kryesor i studimit të ri dhe profesor i pediatrisë në NYU Langone.

“Në kontekstin e të gjitha përpjekjeve që po bëjmë për të pasur më shumë lindje në Shtetet e Bashkuara, duhet të sigurohemi gjithashtu që foshnjat të lindin të shëndetshme,” tha ai.

“Këto të dhëna mbështesin më tej përpjekjet për të negociuar një traktat për plastikën që kufizon kimikatet problematike të përdorura zakonisht në plastikë,” shtoi ai.

Këshilli Amerikan i Kimisë deklaroi për CNN se Agjencia Amerikane për Mbrojtjen e Mjedisit (EPA) ka kryer një vlerësim të plotë të rrezikut për DiNP dhe ka arritur në përfundimin se ai nuk paraqet “rrezik të paarsyeshëm për shëndetin e njeriut për konsumatorët, popullsinë e përgjithshme apo mjedisin.”

Këshilli nuk dha koment për DEHP.

Kimikate “kudo”

Ftalatet shpesh quhen kimikate “kudo”, sepse përdoren në shumë produkte të përditshme. Ato i japin fleksibilitet lodrave të fëmijëve, materialeve artistike, enëve për ruajtjen e ushqimit, dyshemeve vinil, perdeve të dushit, tubave të kopshtit, pajisjeve mjekësore dhe shumë të tjerave.

Ftalatet ndihmojnë gjithashtu në shpërndarjen e aromave në produkte të kujdesit personal si deodorantë, manikyrë, parfume, xhel flokësh, shampo, sapunë dhe kremra trupi.

“Këto janë aditivë që përdoren edhe në plastikat mbështjellëse për ushqim,” tha Trasande.

Studimet kanë lidhur ftalatet me probleme riprodhuese si deformime gjenitale dhe moszbritje të testikujve tek foshnjat meshkuj, si dhe me numër më të ulët spermatozoidesh dhe nivele më të ulëta testosteroni tek meshkujt e rritur.

Ato janë lidhur gjithashtu me obezitet tek fëmijët, astmë, probleme kardiovaskulare dhe kancer.

Një studim i vitit 2021, ku bashkëautor ishte Trasande, zbuloi se ftalatet mund të kontribuojnë në 91,000 deri në 107,000 vdekje të parakohshme çdo vit tek personat 55–64 vjeç në SHBA. Personat me nivelet më të larta të ftalateve kishin rrezik më të lartë vdekjeje nga çdo shkak, sidomos nga sëmundjet e zemrës.

Si mund të kontribuojnë këto kimikate në lindjet e parakohshme dhe vdekjet e foshnjave? Edhe pse nevojiten më shumë kërkime, shkencëtarët kanë disa ide.

“Një mekanizëm është ndërhyrja në funksionin e placentës, e cila është treguar se ndikohet nga ftalatet dhe kimikate të tjera që prishin sistemin endokrin,” tha Jane Muncke, drejtuese shkencore e një organizate në Zvicër.

“Ironikisht, foshnjat e lindura para kohe ekspozohen edhe më shumë ndaj plastikës, pasi repartet neonatale përdorin shumë pajisje plastike,” shtoi ajo.

“Ky është një kujtesë e fortë se inovacioni për materiale më të sigurta, sidomos në kujdesin shëndetësor, është urgjent dhe duhet të jetë prioritet për politikëbërësit dhe sipërmarrësit.”

Studimi i ri, i publikuar të martën në revistën eClinicalMedicine, analizoi efektet e DEHP dhe DiNP në mbi 200 vende dhe territore në vitin 2018. Të dhënat u morën nga anketa të mëdha kombëtare në Kanada, Evropë dhe SHBA, si dhe nga vlerësime në rajone që nuk mbledhin të dhëna të tilla. /skyweb.al

Etiketat: foshnja
Artikulli para

Kryengritja e “Stalingradit” socialist, si Braçe po e bën fakt të kryer kandidaturën për Tiranën nga Njësia 5

Artikulli pas

EKSKLUZIVE/ Skandali i AKSHI-t zhvendoset në KQZ: Në qendër Ilirjan Celibashi dhe Jona Josifi, nxjerr kokën Gëzim Hoxha i FIRST

Editor

Editor

Nga Kategoria

Sa cigare në ditë konsumoni? Numri i tyre lidhet me rritjen e rrezikut për demencë
Shëndet

Sa cigare në ditë konsumoni? Numri i tyre lidhet me rritjen e rrezikut për demencë

15 Nëntor, 2026
Vaksinë kundër kancerit! Moderna nis testimet, njerëzimi pranë revolucionit të madh
Shëndet

Vaksinë kundër kancerit! Moderna nis testimet, njerëzimi pranë revolucionit të madh

14 Nëntor, 2026
Truri mund të mbrohet nga Alzheimeri edhe përmes mëlçisë, çfarë zbuloi studimi i ri shkencor
Shëndet

Truri mund të mbrohet nga Alzheimeri edhe përmes mëlçisë, çfarë zbuloi studimi i ri shkencor

14 Nëntor, 2026
Lajm i mirë për të “fiksuarit”! Studimi zbulon ndikimin e madh të kafesë në zorrë dhe sistemin tretës!
Shëndet

Lajm i mirë për të “fiksuarit”! Studimi zbulon ndikimin e madh të kafesë në zorrë dhe sistemin tretës!

14 Nëntor, 2026
Ky zakon mund të përmirësojë shëndetin mendor të fëmijës suaj
Shëndet

Ky zakon mund të përmirësojë shëndetin mendor të fëmijës suaj

13 Nëntor, 2026
Nën kërcënimin e luftës? Evropa përgatit spitalet për skenarin më të keq
Aktualitet

Nën kërcënimin e luftës? Evropa përgatit spitalet për skenarin më të keq

13 Nëntor, 2026
Artikulli pas
EKSKLUZIVE/ Skandali i AKSHI-t zhvendoset në KQZ: Në qendër Ilirjan Celibashi dhe Jona Josifi, nxjerr kokën Gëzim Hoxha i FIRST

EKSKLUZIVE/ Skandali i AKSHI-t zhvendoset në KQZ: Në qendër Ilirjan Celibashi dhe Jona Josifi, nxjerr kokën Gëzim Hoxha i FIRST

Të Përzgjedhura

A duhet shmangur buka dhe makaronat pas moshës 60 vjeç? Ja çfarë thonë ekspertët
Shëndet

A duhet shmangur buka dhe makaronat pas moshës 60 vjeç? Ja çfarë thonë ekspertët

Nga Editor
18 Shtator, 2026
0

Pas një moshe të caktuar, buka dhe makaronat shpesh shihen me më shumë dyshim. Buka mund të shkaktojë ndjesi fryrjeje,...

Lexo të plotë
Kryebashkiaku i Rrogozhinës dënohet me 1 vit burg

Kryebashkiaku i Rrogozhinës dënohet me 1 vit burg

9 Shkurt, 2026
Kaosi me sistemin e ri të kontrollit, disa aeroporte europiane rikthejnë policët

Kaosi me sistemin e ri të kontrollit, disa aeroporte europiane rikthejnë policët

14 Prill, 2026
SKEMA/ Arrestohen CEO i Bankers Petroleum Hongping Xiao dhe ish-drejtori Leonidha Çobo , si zhvatën shtetin shqiptar

SKEMA/ Arrestohen CEO i Bankers Petroleum Hongping Xiao dhe ish-drejtori Leonidha Çobo , si zhvatën shtetin shqiptar

2 Korrik, 2025
“GB News”: Himara mes destinacioneve më të kërkuara nga britanikët për verën e 2026-ës

“GB News”: Himara mes destinacioneve më të kërkuara nga britanikët për verën e 2026-ës

3 Qershor, 2026

Të Fundit

Rritet TVSH për hotelet, 220 mijë shtretër jashtë sektorit hotelier! Topuzi: Qeveria po godet bizneset që paguajnë taksa

Rritet TVSH për hotelet, 220 mijë shtretër jashtë sektorit hotelier! Topuzi: Qeveria po godet bizneset që paguajnë taksa

15 Nëntor, 2026
Fabrika e Çimentos në Fushë-Krujë jashtë kontrollit mjedisor? KLSH zbulon mosraportimin e ndotjes dhe mungesën e inspektimeve!

Fabrika e Çimentos në Fushë-Krujë jashtë kontrollit mjedisor? KLSH zbulon mosraportimin e ndotjes dhe mungesën e inspektimeve!

15 Nëntor, 2026
Paradoksi i Lidl në Ballkan, 100 milionë euro në Sarajevë, strategik në letër dhe zero tulla në Durrës

Paradoksi i Lidl në Ballkan, 100 milionë euro në Sarajevë, strategik në letër dhe zero tulla në Durrës

15 Nëntor, 2026
“Babagjyshi nuk jeton në Polin e Veriut”, Finlanda kërkon të korrigjojë adresën

“Babagjyshi nuk jeton në Polin e Veriut”, Finlanda kërkon të korrigjojë adresën

15 Nëntor, 2026
SkyWeb.al

Info

Skyweb.al është media online me profil ekonomik, e fokusuar në lajme të thelluara mbi ekonominë, financat, biznesin, turizmin dhe aviacionin civil.

Kontakt

Email: info@skyweb.al

NIPT: M51916003M

© 2026 SkyWeb.al - Zhvilluar nga eDigital.al

Nuk u gjet asnjë rezultat
Shiko të gjitha
  • Kreu
  • Aktualitet
  • Fokus
  • Ekonomi
  • Turizëm
  • Aviacion
  • Shëndet
  • OP-ED

© 2026 SkyWeb.al - Zhvilluar nga eDigital.al

Mirësevini!

Hyni në llogarinë tuaj.

Keni harruar fjalëkalimin?

Riktheni fjalëkalimin

Ju lutem shkruani username ose email

Hyr