Familjet që kërkojnë të marrin në kujdestari një fëmijë do t’u nënshtrohen verifikimeve mbi të ardhurat, banesën, shëndetin, historikun penal dhe marrëdhëniet familjare. Pas vendosjes së fëmijës, ato do të kontrollohen periodikisht nga shteti, përfshirë edhe nëpërmjet vizitave pa paralajmërim.
Rregullat e reja janë pjesë e paketës së vendimeve të miratuara nga Këshilli i Ministrave për kujdesin alternativ në familje.
Nuk bëhet fjalë për birësim
Kujdesi alternativ nuk është birësim. Familja kujdestare merr përsipër përkohësisht ose për një periudhë të gjatë përkujdesjen ndaj një fëmije, por nuk fiton statusin e prindit përmes birësimit.
Fëmija mund të vendoset në një familje kujdestare kur nuk mund të qëndrojë me familjen biologjike dhe ndaj tij është marrë një masë mbrojtjeje. Vendosja miratohet nga gjykata, ndërsa në raste emergjente mund të kryhet përkohësisht dhe më pas t’i dërgohet menjëherë gjykatës për miratim.
Skema përfshin fëmijët që kanë përjetuar dhunë, abuzim, neglizhencë, shfrytëzim ose trauma, si dhe ata me aftësi të kufizuara, nevoja komplekse apo probleme të rënda psikosociale.
Në kujdes alternativ mund të vendosen edhe vajzat shtatzëna ose vajzat nëna së bashku me fëmijët e tyre, kur kjo vlerësohet si zgjidhja më e përshtatshme për mbrojtjen e nënës dhe fëmijës.
Kujdesi mund të jetë emergjent deri në tre muaj, afatshkurtër deri në 12 muaj ose afatgjatë deri në moshën madhore, kur rikthimi në familjen biologjike apo birësimi nuk janë të mundur.
Familja kujdestare mund të jetë familje profesioniste e trajnuar, një familje e afërme e fëmijës, persona nga rrethi i ngushtë familjar ose një familje pa lidhje farefisnore që ofrohet vullnetarisht.
Aplikimi dhe kriteret
Aplikimi për t’u miratuar si familje kujdestare do të kryhet nëpërmjet portalit e-Albania. Aplikuesi duhet të jetojë në Shqipëri dhe të mos jetë mbi moshën e pensionit, me përjashtim të rasteve kur kujdesi ofrohet nga të afërmit e fëmijës.
Familja duhet të ketë të ardhura të qëndrueshme, mjete të mjaftueshme jetese dhe banesë të sigurt me kushte të përshtatshme. Do të verifikohet edhe mundësia për akses në arsim, shëndetësi dhe transport.
Aplikuesi dhe anëtarët e familjes duhet të jenë në gjendje të mirë fizike dhe mendore. Të gjithë personat madhorë që jetojnë në familje duhet të japin pëlqimin me shkrim për marrjen e fëmijës në kujdestari.
Aplikuesi nuk duhet të jetë në hetim ose ndjekje penale, ndërsa asnjë anëtar i familjes nuk duhet të jetë i dënuar me vendim të formës së prerë. Kontrolli përfshin dhunën në familje, trafikimin, narkotikët, veprat kundër fëmijëve dhe krimet seksuale.
Vlerësimi do të përfshijë intervista me anëtarët e familjes, vizita në banesë, raport social dhe psikologjik, dokumentacion mjekësor, dëshmi të gjendjes gjyqësore dhe referenca nga dy familje të komunitetit. Parashikohet edhe intervistë me inspektorin e zonës të Policisë së Shtetit.
Familjet që kalojnë vlerësimin duhet të ndjekin një program të detyrueshëm trajnimi. Certifikata është kusht për regjistrimin e tyre si familje kujdestare.
Kontrolle çdo dy javë
Gjatë tre muajve të parë pas vendosjes, fëmija do të monitorohet në familje të paktën një herë në dy javë. Më pas, kontrollet do të zhvillohen të paktën një herë në muaj ose më shpesh, sipas nivelit të rrezikut.
Vizitat mund të jenë të njoftuara ose të panjoftuara. Fëmija mund të merret në bisedë veçmas nga familja kujdestare, në kushte që garantojnë privatësinë dhe lirinë e shprehjes.
Në rast dhune, neglizhence, abuzimi, shfrytëzimi ekonomik, përdorimi të fëmijës për punë të ndaluara ose refuzimi të bashkëpunimit me institucionet, kujdesi mund të ndërpritet menjëherë.
Fëmija mund të ankohet vetë ose përmes mësuesit, psikologut, punonjësit social apo një organizate. Ankesat anonime pranohen kur lidhen me dhunë, abuzim, neglizhencë ose cenim të të drejtave, ndërsa bashkia duhet të marrë vendim brenda 15 ditëve.
Të dhënat mbi origjinën dhe historikun familjar të fëmijës, si dhe denoncimet apo dyshimet për abuzim, do të ruhen në regjistrin elektronik për 100 vjet nga data e lindjes së tij. /skyweb.al
