Sa shpejt mund të mbërrijë vala e ujit te zonat e banuara nëse një digë çahet dhe cilët banorë duhet të evakuohen të parët? Një projekt për studimin e 10 digave të rezervuarëve ujitës në Shqipëri synon të përcaktojë pasojat e skenarëve të tillë dhe masat për mbrojtjen e popullsisë.
Në projekt përfshihen rezervuarët Shtodër, Bllacë, Murriz-Thanë, Kurjan, Belesovë, Gjanç dhe Dofti. Kapaciteti i tyre i projektuar arrin rreth 149 milionë metra kub ujë, ndërsa sipërfaqja ujore është afërsisht 1,640 hektarë. Disa rezervuarë kanë nga dy diga, duke e çuar në dhjetë numrin e strukturave që do të studiohen.
Monitorimi parashikohet të bëhet përmes pajisjeve që regjistrojnë në kohë reale deformimet dhe lëvizjet e digave, aktivitetin sizmik, filtrimin e ujit dhe presionin brenda strukturës. Këto matje synojnë të identifikojnë shenjat e problemeve dhe të mundësojnë paralajmërimin e hershëm.
Dokumenti parashikon kamera fikse 4K, kamera me zmadhim, kamera termike për zbulimin e infiltrimeve dhe kamera nënujore për kontrollin pranë bazamentit. Një pjesë e tyre do të ketë edhe analizë automatike të imazheve.
Të dhënat do të bashkohen në një platformë qendrore SCADA/IoT, të përdorshme nga kompjuteri dhe celulari. Kur matjet tejkalojnë pragjet e sigurisë, sistemi duhet të aktivizojë alarme, me njoftime përmes SMS-ve, email-it, telefonit dhe sirenave lokale.
Për secilën digë do të modelohen tre situata: çarja e menjëhershme pa paralajmërim, tejmbushja gjatë një ngjarjeje ekstreme dhe përmbytja e shoqëruar me destabilizim strukturor.
Simulimet do të përcaktojnë shtrirjen e përmbytjes, thellësinë dhe shpejtësinë e ujit, si dhe kohën e mbërritjes së valës në zona të ndryshme. Hartat do të identifikojnë popullsinë, rrugët, infrastrukturën dhe pasuritë ekonomike të ekspozuara. Në analizë përfshihen edhe ngjarje hidrologjike me periudha kthimi 100, 500 dhe 1,000-vjeçare.
Mbi rezultatet do të hartohen planet e evakuimit, me përparësinë e largimit të zonave, rrugët e lëvizjes, pikat e grumbullimit dhe qendrat e strehimit.
Masa të posaçme parashikohen për fëmijët, të moshuarit dhe personat me aftësi të kufizuara, në koordinim me bashkitë, policinë, ushtrinë dhe shërbimet e shpëtimit. /skyweb.al
