Në vitin 2030, Shqipëria synon që gati gjysmën e energjisë që konsumon ta sigurojë nga dielli dhe era. Objektivi është bërë publik nga Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë në Ditën Ndërkombëtare të Energjisë së Pastër, si pjesë e strategjisë për transformimin e sektorit energjetik.
Sipas planifikimit zyrtar, 45 për qind e konsumit vendas pritet të mbulohet nga teknologjitë fotovoltaike dhe eolike. Për ta arritur këtë nivel, vendi do të duhet të ndërtojë brenda pesë viteve një numër të konsiderueshëm centralesh të rinj, duke ndryshuar strukturën aktuale të prodhimit të energjisë elektrike.
Sot, sistemi energjetik mbështetet pothuajse tërësisht te hidrocentralet, të cilat sigurojnë rreth 94 për qind të prodhimit vendas. Vetëm 6 për qind vjen nga centralet diellore që kanë hyrë gradualisht në funksion. Nga sasia totale e energjisë së prodhuar, afërsisht gjysma gjenerohet nga Korporata Elektroenergjetike Shqiptare, ndërsa pjesa tjetër nga operatorë privatë dhe koncesionarë.
Megjithatë, ende nuk ka të dhëna të detajuara publike mbi raportin mes prodhimit vendas dhe konsumit real, pasi një pjesë e konsiderueshme e nevojave vijon të mbulohet përmes importeve, veçanërisht në vitet me reshje të pakta.
Në vitet në vijim pritet të hyjnë në fazë zhvillimi disa projekte që mund të ndryshojnë ndjeshëm hartën energjetike të vendit. Projekti më i madh i shpallur deri tani është parku eolik i Tropojës, me një kapacitet të planifikuar prej 603.9 megavatësh. Investimi do të realizohet nga sektori privat, ndërsa ende nuk është sqaruar se çfarë përfitimesh konkrete do të ketë shteti, apo nëse një pjesë e energjisë do të blihet me çmim të garantuar.
Ndryshe nga ky projekt, në ankandet e mëparshme për centralet fotovoltaike të Karavastasë dhe Spitallës është ndjekur skema e blerjes së 50 për qind të energjisë së prodhuar nga shteti, me çmim preferencial dhe kontratë 15 vjeçare.
Sipas Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë, aktualisht në vend janë të instaluara mbi 700 megavat kapacitete private fotovoltaike që janë në operim, si dhe rreth 400 megavat kapacitete vetëprodhuese të shtuara nga bizneset. Në kontrast me këtë zhvillim, energjia e erës mbetet ende e pashfrytëzuar, pasi deri më tani asnjë central eolik nuk ka nisur prodhimin e energjisë elektrike.
Strategjia për vitin 2030 synon pikërisht këtë zhvendosje graduale nga varësia pothuajse totale te uji, drejt një modeli më të balancuar dhe më të qëndrueshëm të prodhimit energjetik. /skyweb.al
