Për mijëra gra, marrja e një diagnoze për endometriozwn mund të zgjasë vite të tëra. Tani, një teknikë e re skanimi mund të ndihmojë në zbulimin më të hershëm të kësaj gjendjeje, sipas një studimi pilot në University of Oxford.
Teknika përdor skanime të specializuara CT të kombinuara me një “tracer” molekular për të zbuluar zonat e hershme të endometriozës, të cilat shpesh nuk kapen nga skanimet e zakonshme.
Nëse konfirmohet në studime më të mëdha, kjo mund t’i ndihmojë gratë të marrin një shpjegim për simptomat e tyre më herët, thonë shkencëtarët.
Endometrioza prek një në 10 gra në Mbretërinë e Bashkuar dhe shpesh është një gjendje e dhimbshme ku qeliza të ngjashme me ato që veshin mitrën rriten në pjesë të tjera të trupit. Mund të duhen mesatarisht nëntë vite për të marrë një diagnozë.
Simptomat mund të jenë të rënda dhe të ndryshme, nga menstruacione shumë të bollshme deri te lodhje ekstreme dhe dhimbje barku shpesh duke imituar sëmundje të tjera.
Shpesh pacientet i nënshtrohen disa testeve, përfshirë ultratinguj dhe ndonjëherë rezonancë magnetike (MRI). Por këto skanime standarde jo gjithmonë e zbulojnë sëmundjen, sidomos në fazat e hershme.
Sipas studiueses kryesore, kjo bën që shumë persona të vuajnë nga simptoma edhe pse rezultatet e analizave dalin “normale”. Një diagnozë më e hershme mund t’i ndihmojë njerëzit të marrin vendime më të informuara për jetën e tyre.
“Një rrugëtim shumë i gjatë”
Gabriella Pearson, bashkëthemeluese e një organizate për shëndetin menstrual, u diagnostikua me endometriozë në moshën 23-vjeçare, pas më shumë se 10 vitesh me simptoma në përkeqësim dhe diagnoza të gabuara.
Ajo thotë se nëse do të ishte dëgjuar dhe diagnostikuar më herët, jeta e saj do të kishte qenë shumë ndryshe. Sëmundja ka prekur zorrët, fshikëzën dhe vezoret e saj, duke shkaktuar dëmtime afatgjata.
“Ka pasoja në shëndetin mendor, financa, punë dhe fertilitet. Një diagnozë më e hershme mund të përmirësojë ndjeshëm cilësinë e jetës,” thotë ajo.
Ajo ishte vetëm 10 vjeç kur filluan menstruacionet e dhimbshme, dhe me kalimin e viteve zhvilloi probleme të rënda me stomakun. Fillimisht iu tha se ishte “normale”, më pas u konsiderua si sindroma e zorrës së irrituar ose stres.
Pas shumë vizitash te mjekët, më në fund një mjek i sugjeroi se mund të kishte endometriozë.
Gjetje të reja “shumë premtuese”
Aktualisht, mënyra e vetme për një diagnozë përfundimtare është laparoskopia – një procedurë kirurgjikale ku futet një kamerë e vogël në bark.
Në studim, 19 persona me endometriozë të konfirmuar ose të dyshuar iu nënshtruan një skanimi të specializuar SPECT-CT me një tracer molekular të quajtur maraciclatide. Ky lidhej me zonat ku formohen enë të reja gjaku – një proces kyç në zhvillimin e hershëm të sëmundjes.
Rezultatet:
Teknika identifikoi saktë praninë ose mungesën e sëmundjes në 16 gra
Zbuloi 14 nga 17 rastet e konfirmuara më vonë me kirurgji
Ekspertët e konsiderojnë këtë një hap shumë premtues, sidomos për zbulimin e formave të hershme që janë më të vështira për t’u identifikuar.
Megjithatë, skanimi përfshin ekspozim ndaj rrezatimit, ndaj duhet të peshohen përfitimet dhe rreziqet krahasuar me procedura si laparoskopia.
Simptomat për t’u vëzhguar
Dhimbje të forta gjatë menstruacioneve që pengojnë aktivitetet normale
Menstruacione shumë të bollshme
Lodhje ekstreme
Dhimbje në pjesën e poshtme të barkut, shpinë ose legen
Dhimbje gjatë urinimit ose jashtëqitjes
Dhimbje gjatë ose pas marrëdhënieve seksuale
Gjakderdhje ose dhimbje në zona të tjera (p.sh. gjoks)
Vështirësi për të mbetur shtatzënë
Humor i ulët
Nëse kjo teknikë e re konfirmohet nga studime më të mëdha, ajo mund të ndryshojë ndjeshëm mënyrën si diagnostikohet dhe trajtohet endometrioza, duke u dhënë grave përgjigje shumë më herët.
/skyweb.al
