Një teknologji e frymëzuar nga lëkura e peshkaqenëve po ndryshon mënyrën se si kompanitë ajrore përpiqen të ulin konsumin e karburantit. Duke veshur sipërfaqen e avionëve me një material të veçantë, inxhinierët kanë arritur të reduktojnë rezistencën e ajrit dhe të kursejnë qindra ton karburant çdo vit.
Teknologjia quhet AeroSHARK dhe është zhvilluar nga kompania gjermane Lufthansa Technik në bashkëpunim me gjigantin kimik BASF. Por si funksionon dhe çfarë lidhjeje kanë peshkaqenët me avionët?
Për një kohë të gjatë, në industrinë e aviacionit është synuar që sipërfaqja e avionëve të jetë sa më e lëmuar, për të minimizuar fërkimin me ajrin gjatë fluturimit.
Megjithatë, studimet mbi lëvizjen e peshkaqenëve në ujë treguan se një sipërfaqe me struktura të caktuara mikroskopike mund të jetë më efikase sesa një sipërfaqe krejtësisht e lëmuar.
Lëkura e peshkaqenëve përbëhet nga luspa shumë të vogla, të cilat kanë kanale mikroskopike që ndihmojnë në kontrollin e rrjedhës së ujit dhe reduktimin e fërkimit.
Duke imituar këtë strukturë natyrore, inxhinierët krijuan AeroSHARK, një film polimerik transparent, i cili përmban miliona kanale dhe kreshta mikroskopike.
Këto struktura, të njohura si riblets, janë vetëm 50 mikrometra të larta, afërsisht sa gjysma e trashësisë së një fijeje floku.
Materiali vendoset në trupin e avionit dhe në pjesën e jashtme të motorëve, duke ndihmuar që ajri të rrjedhë me më pak fërkim përgjatë sipërfaqes.
Për një avion Boeing 777-300ER përdoren rreth 950 metra katrorë të këtij materiali.
Sipas Lufthansa Technik, teknologjia mund të ulë rezistencën aerodinamike dhe konsumin e karburantit me rreth 1%.
Edhe pse në pamje të parë kjo përqindje duket e vogël, kursimet janë të konsiderueshme për avionët që kryejnë fluturime të gjata çdo ditë.
Për një Boeing 777-300ER të kompanisë SWISS, përdorimi i AeroSHARK mund të kursejë rreth 400 ton vajguri në vit, duke reduktuar njëkohësisht emetimet e dioksidit të karbonit me mbi 1,200 ton.
Teknologjia nisi të përdorej në fluturimet komerciale në tetor 2022, ndërsa në maj 2024 SWISS përfundoi pajisjen e të gjithë flotës së saj prej 12 avionësh Boeing 777-300ER.
Ajo është adoptuar gjithashtu nga Lufthansa Cargo dhe Austrian Airlines.
Sipas të dhënave të Lufthansa Group, deri në shtator 2026, gjithsej 23 avionë të grupit ishin pajisur me AeroSHARK, duke kursyer së bashku mbi 20 ton karburant çdo ditë.
Kompania po punon edhe për zgjerimin e përdorimit të kësaj teknologjie në modele të tjera avionësh, përfshirë Airbus A330, si dhe në sipërfaqe të tjera, si krahët dhe stabilizatorët.
Ky zhvillim tregon se përmirësimi i efikasitetit të avionëve nuk kërkon domosdoshmërisht motorë të rinj apo ndryshime rrënjësore në projektimin e tyre.
Ndonjëherë, një material me trashësi mikroskopike, i frymëzuar nga mënyra se si peshkaqenët lëvizin në ujë, mund të kursejë miliona litra karburant në shkallë flote dhe të ulë ndjeshëm kostot e transportit ajror./skyweb.al
