Një periudhë e shkurtër ushtrimesh fizike mund të krijojë “valëzime” aktiviteti në tru që ju ndihmojnë të ruani dhe rikujtoni kujtimet, shkruan BBC.
Kujtesa mund të jetë shumë e paqëndrueshme. Qoftë kur përpiqeni të mbani mend emrat e njerëzve, të rikujtoni një listë gjërash që ju duhen nga dyqani, apo kur përgatiteni për një provim të rëndësishëm ose një intervistë pune, informacioni që ishte në mendjen tuaj një minutë më parë mund të zhduket papritur.
Por ekziston një mënyrë e lehtë për t’i dhënë kujtesës suaj një shtysë të menjëhershme kur përpiqeni të mësoni diçka të re, hipni në biçikletë stacionare për disa minuta ose bëni një shëtitje të shpejtë.
Kërkimet tregojnë se mund ta përmirësojmë kujtesën duke bërë ushtrime aerobike, ose kardio.
Dihet prej kohësh se ushtrimet përmirësojnë funksionet njohëse. Aktiviteti fizik përmirëson performancën tonë në detyra dhe forcon zonat e trurit të ndjeshme ndaj plakjes, duke ngadalësuar potencialisht rënien njohëse. Por ushtrimet fizike mund të forcojnë gjithashtu një zonë të trurit të rëndësishme për kujtesën – hipokampusin, prandaj kanë efekt pozitiv në kujtesë. Ushtrimet e moderuara disa herë në javë, për shembull, janë zbuluar se rrisin madhësinë e hipokampusit. Studime të tjera kanë treguar se edhe koha kur bëhet ushtrimi ka rëndësi, një shëtitje katër orë pas mësimit mund të përmirësojë ruajtjen dhe rikthimin e kujtesës, krahasuar me ushtrimin menjëherë pas mësimit. Ushtrimet e shtrirjes, nga ana tjetër, nuk dhanë përmirësim në kujtesë.
Deri tani ka qenë e vështirë për shkencëtarët të kuptojnë proceset që ndodhin. Një studim i ri u përpoq ta bëjë pikërisht këtë.
Neuroshkencëtarët vëzhguan trurin e 14 personave menjëherë pas ushtrimit dhe panë shpërthime të vogla aktiviteti elektrik që kalonin midis qelizave të trurit, ose neuroneve, të cilat dihet se janë të rëndësishme për konsolidimin e kujtimeve. Këto “valëzime të trurit” janë një fenomen ku shumë neurone aktivizohen së bashku. Ato luajnë një rol kyç në mënyrën se si truri paketojnë dhe ruan kujtimet gjatë gjumit dhe periudhave të qetësisë. (Të gjithë pjesëmarrësit kishin epilepsi rezistente ndaj ilaçeve, por studimi u fokusua në pjesë të trurit që ishin të shëndetshme dhe prodhonin sinjale normale elektrike.)
Ekipi monitoroi trurin e pjesëmarrësve për të parë çfarë ndodhte pas një shpërthimi të shkurtër aktiviteti. Ata zbuluan se pas ushtrimit kishte një rritje të “valëzimeve” në hipokampus si dhe në zona të tjera të lidhura me të. Studiuesit besojnë se kjo e ndihmon trurin të konsolidojë kujtimet. “Këto impulse ishin gjithashtu më të sinkronizuara me aktivitetin nervor në pjesën tjetër të trurit,” thotë Voss. Ekipi i saj bashkëpunoi me neurokirurgë që monitorojnë aktivitetin elektrik te pacientët që vlerësohen për operacion epilepsie. Këta pacientë kishin përkohësisht elektroda të vendosura në tru, duke i lejuar studiuesit të vëzhgonin aktivitetin elektrik para dhe pas ushtrimit në një biçikletë stacionare. Edhe pse pjesëmarrësit nuk kryen mësim gjatë studimit, studime të mëparshme kishin treguar se “valëzimet” mund të jenë të rëndësishme për forcimin e kujtimeve.
“Kjo na jep një mundësi unike për të kuptuar si funksionon truri i njeriut përmes matjeve të drejtpërdrejta të sinjalizimit elektrik,” thotë Voss. Këto valëzime ndodhin shumë shpejt për t’u kapur nga skanimet standarde të trurit, duke e bërë këtë studim të parin që tregon drejtpërdrejt si ndikon ushtrimi në aktivitetin elektrik të trurit.
Ky sinkronizim, sipas saj, mund të shpjegojë biologjikisht pse njerëzit shpesh e mbajnë mend më mirë informacionin nëse ushtrohen pak pasi e mësojnë atë. Dhe mjafton vetëm një periudhë e shkurtër aktiviteti për të rritur këto valëzime, duke treguar se edhe aktivitetet e shkurtra mund të përfitojnë kujtesën.
Voss shpreson që kjo punë të ndihmojë në riformulimin e mesazheve të shëndetit publik rreth aktivitetit fizik dhe të na ndihmojë të mendojmë më mirë për plakjen, pasi forcimi i zonave të rëndësishme për kujtesën mund të mbrojë trurin nga rënia njohëse.
Në të njëjtën kohë, dimë se shpërthimet e rregullta të aktivitetit sjellin edhe shumë përfitime të tjera për trupin dhe trurin. Kërkimet tregojnë se një seancë e vetme ushtrimi mund të përmirësojë përqendrimin deri në dy orë pas saj, si dhe të rrisë menjëherë nivelet e hormonit të “ndjesisë së mirë”, dopaminës. Një studim tjetër i fundit zbuloi se sa më shumë të ushtrohemi dhe sa më në formë të jemi, aq më shumë përfiton truri nga çdo seancë ushtrimi. Çdo aktivitet fizik është i dobishëm, por ky studim i ri tregoi se përfitimet për trurin rriten sa më aktivë të jemi.
Kjo ndodh sepse një formë më e mirë kardiovaskulare dhe më shumë masë muskulore i mundësojnë trupit të prodhojë më shumë nga një proteinë e rëndësishme për krijimin e lidhjeve të reja në tru, e quajtur BDNF (Faktori Neurotrofik i Derivuar nga Truri).
“Ka arsye për të qëndruar aktiv sepse do të përfitoni më shumë çdo herë,” thotë Ronca. “Nëse vazhdoni të ushtroheni për gjashtë javë, do të përfitoni edhe më shumë nga çdo seancë tjetër.”
